راهنمای کامل واکسیناسیون کودک در ایران (جدول واکسن‌ها + زمان‌بندی + عوارض) از بدو تولد تا ۶ سالگی

کارت واکسن کودک‌تان را که دست می‌گیرید، شاید کمی گیج شوید: این‌همه نام ناآشنا، تاریخ‌های پشت‌سرهم، و دو واکسن جدیدی که تازگی اضافه شده‌اند. این نگرانی کاملاً طبیعی است؛ مخصوصاً وقتی می‌خواهید مطمئن شوید هیچ نوبتی از قلم نیفتاده باشد.

خبر خوب این است که برنامهٔ واکسیناسیون کشوری ایران یکی از منظم‌ترین و رایگان‌ترین برنامه‌ها در جهان است و تقریباً تمام واکسن‌های ضروری را پوشش می‌دهد. در آذر ۱۴۰۳ هم دو واکسن مهم «روتاویروس» و «پنوموکوک» به این برنامه اضافه شد که جان کودکان زیادی را نجات می‌دهد.

در این مقاله، جدول کامل و به‌روز واکسیناسیون از بدو تولد تا ۶ سالگی را به زبان ساده می‌بینید؛ می‌فهمید هر واکسن از چه بیماری‌ای محافظت می‌کند، چه عوارضی طبیعی است، و اگر واکسنی عقب افتاد دقیقاً باید چه کنید. آخر مقاله هم خیال‌تان از همه‌چیز راحت خواهد بود.

جدول کامل واکسیناسیون کودک در ایران از تولد تا ۶ سالگی

برنامهٔ واکسیناسیون کودکان ایران در ۷ مرحله از بدو تولد تا ۶ سالگی انجام می‌شود. در هر مرحله یک یا چند واکسن به‌صورت خوراکی یا تزریقی داده می‌شود. جدول زیر کامل‌ترین و به‌روزترین برنامهٔ کشوری شامل دو واکسن جدید روتاویروس و پنوموکوک را نشان می‌دهد.

نکتهٔ مهم دربارهٔ دوز سرخک ۶ ماهگی: این دوز فقط برای کودکان ساکن سه استان سیستان‌وبلوچستان، هرمزگان و کرمان در برنامه قرار دارد و در سایر استان‌ها تزریق نمی‌شود. اگر در این مناطق زندگی نمی‌کنید، اولین واکسن سرخک کودک شما در قالب MMR در ۱۲ ماهگی است.

چند نکتهٔ کلیدی برای خواندن این جدول:

• واکسن پنج‌گانه (پنتاوالان) به‌تنهایی از ۵ بیماری محافظت می‌کند: دیفتری، کزاز، سیاه‌سرفه، هپاتیت ب و هموفیلوس آنفلوآنزا تیپ ب (Hib). به همین دلیل با یک تزریق، کار چند واکسن انجام می‌شود.
• فلج اطفال دو نوع دارد: خوراکی (قطره) و تزریقی. ترکیب این دو، محافظت کامل‌تری ایجاد می‌کند.
• روتاویروس و پنوموکوک جدید هستند و ممکن است در بعضی مراکز یا استان‌ها به‌تدریج در حال اجرا باشند؛ پس برای اطمینان، نوبت دقیق را از خانهٔ بهداشت یا پایگاه سلامت محل سکونت‌تان بپرسید.

بیشتر بخوانید: زمان تزریق واکسن فلج اطفال

واکسن‌های بدو تولد نوزاد چیست؟

نوزاد در همان ۲۴ ساعت اول زندگی، سه واکسن دریافت می‌کند: ب.ث.ژ، نخستین دوز فلج اطفال خوراکی و هپاتیت ب. این واکسن‌ها معمولاً پیش از ترخیص از زایشگاه زده می‌شوند و پایهٔ ایمنی کودک را می‌سازند.

هر کدام از این سه واکسن نقش مشخصی دارند:

• ب.ث.ژ (BCG): از سل (به‌ویژه اشکال شدید آن مثل سل مننژیتی) محافظت می‌کند. این واکسن در بازوی چپ تزریق می‌شود و بعد از چند هفته یک زخم کوچک و سپس جای دائمی (اسکار) باقی می‌گذارد که کاملاً طبیعی است.
• فلج اطفال خوراکی (نوبت صفر): به‌صورت قطره داده می‌شود و اولین سنگر دفاعی در برابر ویروس فلج اطفال است.
• هپاتیت ب: از کبد در برابر ویروس هپاتیت ب محافظت می‌کند. تزریق این دوز در ساعات اول تولد اهمیت زیادی دارد، چون از انتقال احتمالی بیماری از مادر به نوزاد جلوگیری می‌کند.

اگر می‌خواهید با جزئیات بیشتر دربارهٔ این مرحله آشنا شوید، مقالهٔ واکسن ب.ث.ژ در بدو تولد و علت ماندن جای واکسن و واکسن بدو تولد یا واکسن هنگام تولد را بخوانید.

واکسن‌های ۲ تا ۶ ماهگی؛ مهم‌ترین دورهٔ ایمن‌سازی

سه مرحلهٔ ۲، ۴ و ۶ ماهگی قلب برنامهٔ واکسیناسیون هستند. در این بازه، کودک پایهٔ ایمنی خود را در برابر بیشتر بیماری‌های خطرناک دوران شیرخوارگی می‌سازد و واکسن‌های جدید روتاویروس و پنوموکوک هم در همین مرحله شروع می‌شوند.

در این سه نوبت، کودک واکسن‌های زیر را دریافت می‌کند:

چون در این مراحل چند واکسن هم‌زمان زده می‌شود، طبیعی است که کودک کمی بی‌قرار شود یا تب خفیف بگیرد. این واکنش نشانهٔ کار کردن سیستم ایمنی است، نه نشانهٔ خطر. در ادامهٔ مقاله توضیح می‌دهیم چطور این عوارض را مدیریت کنید.

یک نکتهٔ مهم: واکسن روتاویروس سقف سنی دارد. این واکسن خوراکی باید در همین ماه‌های اول کامل شود و اگر خیلی دیر مراجعه کنید، ممکن است دیگر قابل تجویز نباشد. پس نوبت‌های ۲، ۴ و ۶ ماهگی را به تعویق نیندازید.

واکسن‌های ۱۲ و ۱۸ ماهگی

در ۱۲ ماهگی کودک اولین دوز واکسن MMR (سرخک، اوریون، سرخجه) و آخرین دوز پنوموکوک را می‌گیرد. در ۱۸ ماهگی هم دوز دوم MMR همراه با واکسن سه‌گانه و فلج اطفال خوراکی تزریق می‌شود. این دو مرحله، ایمنی بلندمدت کودک را تثبیت می‌کنند.

جزئیات این دو مرحله به این صورت است:

• ۱۲ ماهگی: واکسن MMR از سه بیماری سرخک، اوریون (گوشک) و سرخجه محافظت می‌کند. دوز سوم و آخر پنوموکوک هم در همین نوبت کامل می‌شود.
• ۱۸ ماهگی: دوز دوم MMR + سه‌گانه (یادآور دیفتری، کزاز و سیاه‌سرفه) + یادآور فلج اطفال خوراکی. بسیاری از والدین این نوبت را «سخت‌ترین واکسن» می‌دانند چون شامل چند تزریق است و ممکن است تب و بی‌قراری بیشتری ایجاد کند.

سابقهٔ حساسیت به تخم‌مرغ مانع تزریق واکسن سرخک یا MMR نیست؛ این نگرانی رایج، طبق منابع معتبر دیگر جایی ندارد. با این حال اگر کودک‌تان سابقهٔ واکنش آلرژیک شدید دارد، حتماً پیش از تزریق به پزشک اطلاع دهید.

واکسن ۶ سالگی؛ آماده‌سازی برای مدرسه

آخرین مرحلهٔ واکسیناسیون پایه در ۶ سالگی و معمولاً پیش از ورود به مدرسه انجام می‌شود. در این نوبت، کودک واکسن سه‌گانه (یادآور دیفتری، کزاز و سیاه‌سرفه) و فلج اطفال خوراکی دریافت می‌کند تا ایمنی‌اش تا سال‌های مدرسه تقویت شود.

این دوز یادآور اهمیت زیادی دارد، چون اثر برخی واکسن‌ها به مرور زمان کم می‌شود. تزریق به‌موقع آن باعث می‌شود کودک با ایمنی کامل وارد محیط شلوغ و پرتماس مدرسه شود. بسیاری از مدارس هنگام ثبت‌نام، کارت واکسن به‌روز را درخواست می‌کنند؛ پس بهتر است این نوبت را پیش از شروع سال تحصیلی انجام دهید.

پس از ۶ سالگی، واکسن‌های پایهٔ کشوری تمام می‌شود، اما در سنین نوجوانی واکسن‌های دیگری مثل دوگانهٔ بزرگسالان (یادآور کزاز و دیفتری) و در صورت تمایل واکسن HPV توصیه می‌شود که در بخش‌های بعدی به آن اشاره می‌کنیم.

واکسن‌های جدید: روتاویروس و پنوموکوک چه هستند؟

از آذر ۱۴۰۳، وزارت بهداشت دو واکسن جدید «روتاویروس» و «پنوموکوک» را به برنامهٔ رایگان کشوری اضافه کرد. این دو واکسن از دو علت مهم بستری و مرگ کودکان یعنی اسهال ویروسی شدید و عفونت‌های پنوموکوکی (مثل ذات‌الریه و مننژیت) جلوگیری می‌کنند.

واکسن روتاویروس

ویروس روتا شایع‌ترین علت اسهال و استفراغ شدید در نوزادان و کودکان کوچک است و می‌تواند به‌سرعت باعث کم‌آبی خطرناک و بستری شدن شود.

• به‌صورت خوراکی (قطره) داده می‌شود.
• در ۳ نوبت: ۲، ۴ و ۶ ماهگی.
• باید در ماه‌های اول کامل شود و سقف سنی دارد.

واکسن پنوموکوک (PCV)

باکتری پنوموکوک می‌تواند بیماری‌های جدی مانند ذات‌الریه، مننژیت، عفونت خون و عفونت گوش میانی ایجاد کند. وزارت بهداشت اعلام کرده که این بیماری هرساله هزاران کودک ایرانی را درگیر می‌کند و افزودن این واکسن، از موارد زیادی پیشگیری خواهد کرد.

• به‌صورت تزریقی داده می‌شود.
• در ۳ نوبت: ۲، ۴ و ۱۲ ماهگی.

چون این دو واکسن نسبتاً تازه به برنامه اضافه شده‌اند، اجرای کامل آن‌ها در همهٔ استان‌ها ممکن است هنوز در حال گسترش باشد. اگر مطمئن نیستید مرکز شما این واکسن‌ها را دارد، پیش از مراجعه تماس بگیرید.

کدام واکسن‌ها در برنامهٔ رایگان کشوری نیستند؟

همهٔ واکسن‌های مفید در برنامهٔ رایگان کشوری قرار ندارند. برخی واکسن‌ها مانند آبله‌مرغان، هپاتیت A و HPV جزو برنامهٔ همگانی نیستند و فقط به‌صورت اختیاری و با هزینه از طریق پزشک یا مراکز خصوصی قابل دریافت‌اند. این موضوع یکی از پرسش‌های مهمی است که اغلب بی‌پاسخ می‌ماند.

دربارهٔ این واکسن‌ها هیچ تصمیمی را خودسرانه نگیرید؛ تصمیم به تزریق یا عدم تزریق واکسن‌های اختیاری باید با مشورت پزشک کودک و با توجه به شرایط خانوادگی و محل زندگی گرفته شود. اگر می‌خواهید دربارهٔ واکسن HPV بیشتر بدانید، مقالهٔ راهنمای کامل دربارهٔ انواع واکسن گارداسیل کمک‌تان می‌کند.

عوارض شایع واکسن و مراقبت بعد از تزریق

بیشتر عوارض واکسن خفیف و گذرا هستند و نشانهٔ پاسخ طبیعی بدن به واکسن‌اند. شایع‌ترین آن‌ها تب خفیف، بی‌قراری، و قرمزی یا تورم محل تزریق است که معمولاً ظرف یک تا دو روز برطرف می‌شود. با چند مراقبت ساده می‌توانید کودک‌تان را راحت‌تر کنید.

عوارض شایع و طبیعی عبارت‌اند از:

• تب خفیف: معمولاً حدود ۱۲ ساعت بعد از تزریق شروع می‌شود و یک تا دو روز طول می‌کشد.
• بی‌قراری و گریهٔ بیشتر: طبیعی است و خود به خود فروکش می‌کند.
• قرمزی، تورم یا درد محل تزریق: با قرار دادن پارچهٔ تمیز و خنک روی محل بهتر می‌شود.
• کاهش اشتها یا خواب‌آلودگی خفیف در روز اول.

برای مراقبت بعد از واکسن این کارها کمک‌کننده است:

• شیردهی را بیشتر کنید؛ شیر مادر هم تسکین‌دهنده است و هم از کم‌آبی جلوگیری می‌کند.
• لباس نخی و راحت به کودک بپوشانید و از پوشاندن لباس تنگ روی محل تزریق خودداری کنید.
• داشتن یک تب‌سنج دیجیتال دقیق در خانه کمک می‌کند تب کودک را به‌جای حدس زدن، درست اندازه بگیرید و به‌موقع تصمیم بگیرید؛ این یکی از وسایلی است که هر خانوادهٔ دارای نوزاد بهتر است در دسترس داشته باشد.
• در صورت تب، طبق نظر پزشک می‌توانید از قطرهٔ استامینوفن مناسب وزن کودک استفاده کنید. حمام کردن کودک بعد از واکسن منعی ندارد.

برای جزئیات بیشتر، مقالهٔ تب و بی‌قراری کودک بعد از واکسیناسیون و مراقبت‌های بعد از آن و اسهال نوزادان پس از واکسن و راه‌های درمان آن را بخوانید.

اشتباهات رایج والدین دربارهٔ واکسیناسیون

برخی باورهای نادرست باعث می‌شوند والدین واکسن را عقب بیندازند یا اشتباه عمل کنند. شناختن این اشتباهات کمک می‌کند با خیال راحت‌تر و درست‌تر تصمیم بگیرید. در ادامه رایج‌ترین آن‌ها را مرور می‌کنیم.

• «تب خفیف یا سرماخوردگی جزئی، مانع واکسن است.» در بیشتر موارد، بیماری خفیف مانع واکسیناسیون نیست. فقط در تب بالا یا بیماری حاد، پزشک ممکن است تزریق را چند روز عقب بیندازد.
• «اگر یک نوبت عقب بیفتد، باید همه را از اول شروع کنیم.» این درست نیست. اگر فاصلهٔ بین دوزها بیشتر از حد توصیه‌شده شود، نیازی به شروع مجدد سری واکسن از ابتدا نیست؛ برنامه از همان‌جا ادامه می‌یابد.
• «جای ب.ث.ژ که زخم شد یعنی عفونت کرده.» زخم و سپس اسکار ب.ث.ژ یک واکنش کاملاً طبیعی و مورد انتظار است.
• «تب بعد از واکسن خطرناک است و باید فوراً نگران شد.» تب خفیف نشانهٔ کار کردن سیستم ایمنی است، نه عارضهٔ خطرناک.
• «حساسیت به تخم‌مرغ یعنی نمی‌توان واکسن سرخک زد.» این باور نادرست است و سابقهٔ حساسیت به تخم‌مرغ مانع واکسن سرخک نیست.
• «می‌توانیم خودمان واکسن‌های اختیاری را تصمیم بگیریم.» تصمیم دربارهٔ واکسن‌های غیربرنامه‌ای باید با مشورت پزشک باشد.

بیشتر بخوانید: آیا کودک سرماخورده یا تب‌دار را می‌توان واکسن زد؟

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

اغلب عوارض واکسن خفیف‌اند، اما در موارد نادری لازم است سریع به پزشک مراجعه کنید. شناختن این علائم هشدار به شما کمک می‌کند بین یک واکنش طبیعی و یک وضعیت نیازمند رسیدگی فوری تفاوت بگذارید.

در صورت بروز هر یک از این علائم، با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید:

• تب بالا (بالای ۳۹ درجه) یا تبی که بیش از ۷۲ ساعت ادامه پیدا کند.
• گریهٔ شدید و بی‌وقفه که چند ساعت قطع نمی‌شود.
• بی‌حالی شدید، خواب‌آلودگی غیرعادی یا پاسخ ندادن کودک به محرک‌ها.
• تورم بزرگ، سفت یا گرم در محل تزریق که بدتر می‌شود.
• علائم واکنش آلرژیک شدید مانند تنگی نفس، ورم صورت یا لب‌ها، یا کهیر سراسری (نادر اما اورژانسی).
• تشنج یا پرش‌های غیرعادی بدن.

اگر کودک شما سابقهٔ تشنج دارد، حتماً پیش از واکسیناسیون این موضوع را به پزشک یا کارشناس واکسیناسیون بگویید. برای آشنایی بیشتر می‌توانید مقالهٔ تشنج و صرع در کودکان را مطالعه کنید.

اگر واکسن کودک عقب افتاد چه کنیم؟

عقب افتادن یک نوبت واکسن، اتفاق رایجی است و معمولاً مشکل جدی ایجاد نمی‌کند. مهم‌ترین نکته این است که سری واکسن را از ابتدا شروع نمی‌کنیم؛ کافی است در اولین فرصت به مرکز بهداشت مراجعه کنید تا برنامه از همان‌جا که مانده ادامه پیدا کند.

چند نکتهٔ کلیدی:

• یک تا دو هفته عقب افتادن واکسن معمولاً هیچ مشکلی ایجاد نمی‌کند.
• اگر دوزی به دلیل بیماری یا شرایط دیگر عقب افتاد، می‌توان آن را بعداً جبران کرد و فقط پزشک فاصلهٔ مناسب با دوزهای بعدی را تنظیم می‌کند.
• استثنا: واکسن روتاویروس سقف سنی دارد و اگر خیلی دیر شود ممکن است دیگر قابل تجویز نباشد. پس این واکسن را عقب نیندازید.
• کارت واکسن را همیشه همراه داشته باشید تا کارشناس بداند کدام نوبت‌ها انجام شده‌اند.

اگر کارت واکسن کودک گم شده یا نمی‌دانید کدام واکسن‌ها زده شده، نگران نباشید؛ مرکز بهداشت محل می‌تواند سابقهٔ ایمن‌سازی را بررسی کند و برنامهٔ جبرانی مناسب طراحی کند.

مطالعه بیشتر: عقب‌افتادگی واکسن کودک و جبران آن: راهنمای کامل والدین

سؤالات متداول

۱. واکسن‌های کودک در ایران رایگان هستند؟ بله. تمام واکسن‌های برنامهٔ ایمن‌سازی کشوری، شامل واکسن‌های جدید روتاویروس و پنوموکوک، در مراکز بهداشتی دولتی، خانه‌های بهداشت و پایگاه‌های سلامت به‌صورت رایگان تزریق می‌شوند. فقط واکسن‌های اختیاری مثل آبله‌مرغان، هپاتیت A و HPV جزو برنامهٔ رایگان نیستند و باید به‌صورت خصوصی و با هزینه دریافت شوند. برای واکسن‌های رایگان، تنها کافی است با کارت واکسن کودک به مرکز بهداشت محل مراجعه کنید.

۲. آیا می‌توان چند واکسن را هم‌زمان به کودک زد؟ بله. در برنامهٔ کشوری، در نوبت‌هایی مثل ۲، ۴ و ۶ ماهگی چند واکسن هم‌زمان (خوراکی و تزریقی) داده می‌شود و این کار کاملاً ایمن است. تزریق هم‌زمان واکسن‌ها به سیستم ایمنی کودک فشار بیش از حد وارد نمی‌کند و فقط ممکن است باعث تب یا بی‌قراری خفیف‌تری شود. واکسن‌های تزریقی در دو محل جداگانه (مثلاً دو ران) زده می‌شوند.

۳. تب بعد از واکسن چند روز طول می‌کشد و چه کار کنیم؟ تب بعد از واکسن معمولاً حدود ۱۲ ساعت پس از تزریق شروع می‌شود و یک تا دو روز طول می‌کشد. این تب خفیف نشانهٔ پاسخ طبیعی بدن است. شیردهی بیشتر، لباس نخی و در صورت نیاز قطرهٔ استامینوفن طبق نظر پزشک کمک‌کننده است. اگر تب بیشتر از ۷۲ ساعت ادامه داشت یا از ۳۹ درجه بالاتر رفت، در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید.

۴. اگر نوبت واکسن کودکم را فراموش کردم، باید از اول شروع کنم؟ خیر. عقب افتادن واکسن نیازی به شروع مجدد از ابتدا ندارد. در اولین فرصت به مرکز بهداشت مراجعه کنید تا برنامه از همان‌جا که مانده ادامه پیدا کند. فقط واکسن روتاویروس سقف سنی دارد و اگر خیلی دیر شود ممکن است دیگر قابل تزریق نباشد؛ بقیهٔ واکسن‌ها معمولاً قابل جبران‌اند.

۵. دوز سرخک ۶ ماهگی برای فرزند من هم لازم است؟ فقط در صورتی که در یکی از سه استان سیستان‌وبلوچستان، هرمزگان یا کرمان زندگی کنید. در سایر استان‌ها، این دوز در برنامه قرار ندارد و اولین واکسن سرخک کودک شما در قالب MMR در ۱۲ ماهگی تزریق می‌شود. برای اطمینان از وضعیت منطقهٔ خود، با خانهٔ بهداشت محل مشورت کنید.

۶. واکسن آبله‌مرغان جزو برنامهٔ کشوری است؟ خیر. واکسن آبله‌مرغان در برنامهٔ رایگان کشوری نیست و فقط برای گروه‌های پرخطر یا به‌صورت اختیاری و خصوصی تزریق می‌شود. از آنجا که ابتلا به آبله‌مرغان در بزرگسالی خطرناک‌تر است، بسیاری از پزشکان تزریق اختیاری آن را در کودکی توصیه می‌کنند. تصمیم نهایی را با مشورت پزشک کودک بگیرید.

۷. حمام کردن کودک بعد از واکسن اشکالی دارد؟ خیر، حمام کردن کودک بعد از واکسیناسیون هیچ منعی ندارد و محل تزریق با آب مشکلی پیدا نمی‌کند. فقط بهتر است محل تزریق را نمالید و لباس تنگ روی آن نپوشانید. اگر کودک تب خفیف دارد، آب حمام را ولرم انتخاب کنید و از آب خیلی گرم یا خیلی سرد پرهیز کنید.

۸. واکسن روتاویروس و پنوموکوک را حتماً باید بزنیم؟ این دو واکسن اکنون بخشی از برنامهٔ رایگان کشوری هستند و توصیه می‌شوند، چون از بیماری‌های خطرناکی مثل اسهال ویروسی شدید، ذات‌الریه و مننژیت پیشگیری می‌کنند. چون نسبتاً تازه اضافه شده‌اند، در صورتی که مطمئن نیستید مرکز شما آن‌ها را دارد، پیش از مراجعه تماس بگیرید. زمان‌بندی روتاویروس (۲، ۴، ۶ ماهگی) را به تعویق نیندازید.

جمع‌بندی

برنامهٔ واکسیناسیون کودکان ایران یک مسیر منظم و رایگان از بدو تولد تا ۶ سالگی است که در ۷ مرحله انجام می‌شود. با رعایت این برنامه، کودک شما در برابر خطرناک‌ترین بیماری‌های دوران کودکی محافظت می‌شود.

نکات کلیدی که بهتر است به یاد بسپارید:

• برنامه در ۷ مرحله است: بدو تولد، ۲، ۴، ۶، ۱۲، ۱۸ ماهگی و ۶ سالگی.
• دو واکسن جدید روتاویروس (خوراکی، ۲/۴/۶ ماهگی) و پنوموکوک (تزریقی، ۲/۴/۱۲ ماهگی) به برنامه اضافه شده‌اند.
• دوز سرخک ۶ ماهگی فقط برای سه استان خاص است.
• عقب افتادن واکسن معمولاً قابل جبران است و نیازی به شروع از اول نیست؛ اما روتاویروس را عقب نیندازید.
• تب و بی‌قراری خفیف طبیعی است؛ فقط در علائم هشدار به پزشک مراجعه کنید.

اگر مطمئن نیستید کودک‌تان این ماه چه واکسنی دارد، کافی است کارت واکسن را بردارید و به نزدیک‌ترین خانهٔ بهداشت یا پایگاه سلامت مراجعه کنید. کارشناسان آنجا دقیقاً به شما می‌گویند چه نوبتی در پیش است. خیالتان راحت باشد؛ شما در مسیر درستی برای محافظت از سلامت فرزندتان قرار دارید.

مطالعه بیشتر

• واکسن ب.ث.ژ در بدو تولد نوزادان و علت ماندن جای واکسن
• واکسن بدو تولد یا واکسن هنگام تولد
• تب و بی‌قراری کودک بعد از واکسیناسیون و مراقبت‌های بعد از آن
• اسهال نوزادان پس از واکسن و راه‌های درمان آن
• برای درمان تب نوزاد چه کار کنیم؟
• آیا در هنگام تب کودک می‌توان از استامینوفن استفاده کرد؟
• غربالگری‌های سلامت و پایش رشد برای نوزاد (از بدو تولد تا ۱۸ ماهگی)
• تشنج و صرع در کودکان
• راهنمای کامل دربارهٔ انواع واکسن گارداسیل
• برنامهٔ غذایی نوزاد از بدو تولد تا سه ماهگی

مقالات بعدی

رفلاکس معده نوزاد: تفاوت با استفراغ و راه‌های درمان آن

مشاهده قبلی ۱۴۰۵/۰۳/۲۴

مخملک در کودکان: علائم ۴۸ ساعته، درمان و مدت واگیری

۱۴۰۵/۰۳/۲۷

مشاهده بعدی