کاهش تعداد اسپرم و جهش منی؛ علل، تشخیص و درمان

پاسخ کوتاه

«کاهش تعداد اسپرم» و «کاهش جهش (سرعت) انزال منی» دو مشکل متفاوت اما گاهی هم‌زمان در مردان هستند. کاهش تعداد اسپرم (الیگواسپرمی) یعنی غلظت اسپرم در مایع منی کمتر از حد طبیعی (کمتر از ۱۵ میلیون در هر میلی‌لیتر) است و معمولاً با آزمایش اسپرموگرام تشخیص داده می‌شود؛ علل شایع آن واریکوسل، اختلالات هورمونی، عفونت، گرمای بیش‌ازحد و سبک زندگی است. کاهش جهش منی یعنی خروج ضعیف‌تر یا کم‌فشارتر مایع منی حین انزال که بیشتر به سن، عضلات کف لگن، پروستات و عوامل روانی مربوط می‌شود. در این مقاله علل، تشخیص و درمان هر دوی این مشکلات را جداگانه بررسی می‌کنیم.

والدینی که برای باردار شدن با مشکل مواجه می‌شوند، باید در ابتدا آزمایش‌های باروری را انجام دهند. به عنوان بخشی از این آزمایش‌ها، شریک جنسی مرد نیز باید تحت آنالیز مایع منی (اسپرموگرام) قرار گیرد. در این آزمایش، ویژگی‌های منی و همچنین اسپرم مردان از نظر تعداد اسپرم، تحرک آن و همچنین میزان و جهش منی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. دو مورد از رایج‌ترین یافته‌های مرتبط با ناباروری مردان، کاهش تعداد اسپرم و کم شدن میزان جهش منی است. دلایل زیادی وجود دارد که باعث این دو مشکل می‌شود که در این مطلب تمام آنها را بررسی کرده و راهکارهای درمانی موثر را در اختیار شما قرار خواهیم داد.

اصول اساسی در کاهش میزان جهش منی

پیش از آنکه به جزییات بیشتر درباره علل کم شدن میزان جهش منی و راهکارهای درمانی آن بپردازیم، بهتر است با چند اصل اساسی درباره این مشکل آشنا شوید و آن را به خاطر بسپارید:

• انزال با جهش کم منی، یک وضعیت پزشکی شناخته نشده است. با این حال، چندین اختلال در انزال مانند انزال رتروگراد وجود دارد که ممکن است باعث انزال بسیار کم منی یا انزال ضعیف در حین رابطه جنسی شود.
• سرعت و حجم کل منی که انزال می‌کنید، می‌تواند بسیار متفاوت باشد. طبق گفته انجمن بین‌المللی پزشکی جنسی، مردان در هر بار انزال بین 1.25 تا 5.00 میلی‌لیتر مایع منی را دفع می‌کنند. طبیعی است که حجم و جهش مایع منی شما از یک روز به روز دیگر متفاوت باشد. به عنوان مثال، اگر اخیراً رابطه جنسی داشته‌اید یا خودارضایی کرده‌اید، در صورت رسیدن به ارگاسم و انزال مجدد در چند ساعت آینده، ممکن است حجم کمتری از مایع منی را با سرعت و جهش کم انزال کنید.
• عوامل مختلفی ممکن است در قدرت، سرعت و حجم انزال شما نقش داشته باشند. این عوامل از سن و سلامت عمومی تا سطح هورمون‌ها را شامل می‌شود.

انزال با جهش کم منی چیست؟

انزال، خروج مایع منی از بدن شما است و زمانی اتفاق می‌افتد که به ارگاسم می‌رسید. این یک عمل بازتابی است که در پاسخ به تحریک جنسی رخ می‌دهد و توسط سیستم عصبی مرکزی شما کنترل می‌شود. فرآیند انزال در دو مرحله اتفاق می افتد:

• در مرحله اول، وازا دفرنتیا (جفت لوله‌هایی که بیضه‌ها را به مجاری انزالی متصل می‌کنند) منقبض می‌شوند و اسپرم را به سمت قاعده آلت تناسلی‌تان حرکت می‌دهند. در همان زمان، غده پروستات و وزیکول‌های منی شما، منی تولید می‌کنند.
• در مرحله دوم انزال، ماهیچه‌های اطراف قاعده آلت تناسلی منقبض می‌شوند تا منی را از آلت تناسلی شما خارج کنند. این فرآیند چندین بار اتفاق می‌افتد و منجر به یک سری جهش‌ها می‌شود که در آن منی از آلت تناسلی شما هنگام ارگاسم خارج می‌شود.

در این میان انزال ضعیف با سرعت و جهش کم منی به انزالی اشاره دارد که منی بدون فشار قابل توجهی از بدن شما دفع می‌شود. مانند بسیاری دیگر از نگرانی‌های عملکرد جنسی، انزال با میزان جهش کم منی تا حد زیادی یک موضوع ذهنی است، زیرا حجم انزال و شدت ارگاسم می‌تواند از مردی به مرد دیگر متفاوت باشد.

علل کم شدن میزان جهش منی

 طیف متفاوتی از عوامل از جمله توانایی شما برای رسیدن به ارگاسم و انزال می‌توانند در عملکرد جنسی شما نقش داشته باشند. اغلب، تشخیص علت اصلی انزال ضعیف دشوار است، به خصوص زمانی که به یک مشکل پزشکی مربوط نباشد. در بررسی علت کم شدن میزان جهش منی ابتدا باید این نکته مهم را در نظر داشته باشید که رابطه جنسی هم روانی و هم فیزیکی است. از نظر تئوری، هر چیزی که بر لذت جنسی، غده پروستات، بیضه‌ها، سیستم عصبی یا ماهیچه‌های درگیر در فرآیند انزال تأثیر بگذارد، می‌تواند به طور بالقوه توانایی شما برای انزال طبیعی را تعیین کند. علت کم شدن جهش منی را باید در یک یا چند عامل زیر جستجو کنید:

افزایش سن

طبیعی است که با افزایش سن، حجم و جهش منی کمتر شود. طبق گفته انجمن بین‌المللی پزشکی جنسی، مردان معمولا در اوایل 30 سالگی بیشترین مایع منی را تولید می‌کنند. اما پس از آن، تولید مایع منی شما ممکن است با افزایش سن کاهش یابد. به‌طور کلی کاهش تولید مایع منی ناشی از افزایش سن می‌تواند منجر به کاهش حجم انزال، کاهش میزان جهش منی و همچنین انزال ضعیف شود.

عادات روزانه و سلامت کلی

 سلامت عمومی و عادات روزانه می‌تواند تاثیر قابل توجهی بر عملکرد جنسی از جمله توانایی شما در انزال داشته باشد. تحقیقات نشان می‌دهد که سیگار کشیدن می‌تواند به انزال ضعیف کمک کند. به عنوان مثال، مطالعه‌ای در سال 2006 که در مجله بین‌المللی BJU منتشر شد، نشان داد که مردان باروری که سیگار می‌کشیدند نسبت به مردانی که سیگار نمی‌کشیدند، منی کمتری در طول انزال ترشح می‌کردند. با این حال، این مطالعه هیچ تفاوت قابل توجهی در غلظت اسپرم، تحرک یا سطح هورمون‌های جنسی بین افراد سیگاری و غیر سیگاری شناسایی نکرد. عوامل دیگری مانند رژیم غذایی، عادات خواب و سطح استرس نیز ممکن است بر توانایی شما برای انزال، عملکرد کلی جنسی و همچنین میزان جهش منی تاثیر بگذارد.

شرایط پروستات و روش های جراحی

 برخی از بیماری‌های پروستات و همچنین روش‌های جراحی که برای درمان مشکلات پروستات استفاده می‌شود، می توانند در انزال ضعیف و کاهش سرعت جهش منی نقش داشته باشند. به عنوان مثال، بسیاری از مردان که تحت عمل جراحی برای درمان هیپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH)قرار می‌گیرند، انزال طبیعی دشواری را پس از عمل تجربه می‌کنند. این شرایط اغلب به دلیل مشکلات انقباض عضلانی ناشی از این نوع عمل ایجاد می‌شود. سایر روش‌های جراحی که بر لگن و ناحیه اطراف آن تاثیر می‌گذارند نیز ممکن است به اعصابی که عملکرد جنسی مناسب را امکان‌پذیر می‌کنند، آسیب برساند.

 الکل

اگرچه مصرف الکل ارتباط مستقیمی با انزال ضعیف و همچنین کاهش میزان جهش منی ندارد، اما تحقیقات نشان می‌دهد که ارتباط واضحی بین مصرف زیاد و بی‌رویه الکل و افزایش خطر اختلال عملکرد جنسی از جمله برخی اختلالات مربوط به انزال وجود دارد. اگر الکل مصرف کنید یا در حین رابطه جنسی مست باشید ممکن است متوجه شوید که انزال یا کنترل انزال دشوارتر است.

عوامل جنسی

 در برخی موارد، عوامل جنسی ممکن است بر توانایی شما برای انزال و همچنین میزان جهش مایع منی که در حین انزال آزاد می‌کنید، تاثیر داشته باشند. به این شکل که:

• رابطه جنسی به معنای برانگیختگی است و اگر این احساس را حین رابطه جنسی نداشته باشید، ممکن است انزال کمتر یا با شدت کمتری را تجربه کنید.
• اگر رابطه جنسی داشته‌اید، ترشح و جهش کمتر مایع منی در رابطه جنسی مجدد شما در همان روز، یک امر طبیعی است.
• میزان جذابیت شریک جنسیتان نیز ممکن است بر انزال تاثیر بگذارد. اگر احساس می‌کنید که به شریک زندگی خود علاقه زیادی ندارید، ممکن است انزال برای شما سخت‌تر شود، یا متوجه شوید که انزال ضعیف‌تری دارید.

انزال رتروگراد

 گاهی اوقات، انزال ضعیف و کاهش میزان جهش منی می‌تواند به دلیل انزال رتروگراد اتفاق بیفتد. انزال رتروگراد یک اختلال انزالی شناخته شده بالینی است که در آن مایع منی به جای حرکت به سمت جلو و خروج از مجرای ادرار به سمت عقب و به طرف مثانه جریان می‌یابد. در حالی که بسیاری از اختلالات انزالی توسط عوامل فیزیولوژیکی و روانی ایجاد می‌شوند، انزال رتروگراد، ماهیت فیزیولوژیکی دارد. در این میان عوامل مختلفی وجود دارند که می‌توانند باعث انزال رتروگراد شوند یا به آن کمک کنند. این عوامل از آسیب به بافت اطراف آلت تناسلی در اثر جراحی پروستات یا مثانه تا آسیب عصبی ناشی از بیماری یا عوارض جانبی انواع خاصی از داروها متغیر است. برخی از مهم‌ترین عواملی که در انزال رتروگراد نقش دارند، عبارت است از:

• برخی داروها ممکن است باعث انزال رتروگراد شوند. از جمله اصلی‌ترین این داروها می‌توان به داروهای تغییر دهنده خلق و خو که برای درمان برخی اختلالات سلامت روان استفاده می‌شوند و همچنین داروهایی برای مدیریت فشار خون بالا، اشاره کرد.
• دیابت می‌تواند به اعصاب و عروق اطراف آلت تناسلی و مجرای ادرار آسیب برساند و در نهایت منجر به انزال رتروگراد شود.
• برخی از روش‌های جراحی، مانند جراحی برای بزرگ شدن پروستات، سرطان پروستات یا مشکلات مجرای ادرار، می‌توانند بر اعصاب داخل و اطراف آلت تناسلی شما تاثیر گذاشته و باعث انزال رتروگراد شوند.

عوامل روانشناسی

تحقیقات نشان می‌دهد که تقریبا 31 درصد از مردان تحت تاثیر نوعی اختلال عملکرد جنسی هستند. بسیاری از اشکال اختلال عملکرد جنسی، روانی است، به این معنی که می‌تواند در نتیجه عوامل ذهنی و عاطفی ایجاد شود. به عنوان مثال، اختلال نعوظ اغلب به دلیل مسائل روانی مانند افسردگی یا ترس از شکست جنسی رخ می‌دهد. اگرچه تحقیقات در مورد ارتباط بالقوه بین اختلالات سلامت روان و انزال ضعیف و با جهش کم منی محدود است، اما برخی شرایط مانند اضطراب عملکرد یا عدم اعتماد به نفس، ممکن است بر توانایی شما برای آرامش در حین رابطه جنسی و رسیدن به ارگاسم، نقش داشته باشد. این شرایط می‌تواند ارگاسم و انزال را کمتر لذت‌بخش کند یا مانع از رسیدن شما به ارگاسم در هنگام رابطه جنسی با همسرتان شود.

تفاوت کاهش جهش منی با کاهش تعداد اسپرم

پیش از بررسی درمان، بهتر است تفاوت این دو مشکل را به‌طور خلاصه ببینید تا متوجه شوید کدام‌یک با شرایط شما هم‌خوانی دارد:

کاهش تعداد اسپرم (الیگواسپرمی) چیست؟

کاهش تعداد اسپرم یا الیگواسپرمی به شرایطی گفته می‌شود که غلظت اسپرم در مایع منی مرد کمتر از حد طبیعی باشد. طبق معیارهای سازمان جهانی بهداشت (WHO)، غلظت طبیعی اسپرم باید حداقل ۱۵ میلیون اسپرم در هر میلی‌لیتر مایع منی (یا حداقل ۳۹ میلیون اسپرم در کل انزال) باشد. اگر تعداد اسپرم کمتر از این میزان باشد، احتمال باروری طبیعی کاهش می‌یابد؛ هرچند بارداری هنوز هم ممکن است. در صورتی که مایع منی هیچ اسپرمی نداشته باشد، این حالت آزواسپرمی نامیده می‌شود که وضعیتی جدی‌تر است.

علل کاهش تعداد اسپرم

برخلاف کاهش جهش منی که بیشتر به عضلات و اعصاب انزال مربوط است، کاهش تعداد اسپرم معمولاً ریشه در تولید اسپرم در بیضه‌ها یا عبور آن در دستگاه تناسلی دارد. مهم‌ترین علل آن عبارت‌اند از:

واریکوسل

واریکوسل یعنی بزرگ و متورم شدن رگ‌های داخل کیسه بیضه، شبیه به واریس پا. این حالت شایع‌ترین علت قابل‌درمان کاهش تعداد و کیفیت اسپرم است، زیرا با افزایش دمای موضعی بیضه، روند تولید اسپرم را مختل می‌کند.

اختلالات هورمونی

تولید اسپرم به تعادل دقیق هورمون‌های تستوسترون، LH و FSH وابسته است. هرگونه اختلال در هیپوفیز، هیپوتالاموس یا بیضه‌ها که این تعادل هورمونی را برهم بزند، می‌تواند تعداد اسپرم را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد.

عفونت‌ها

برخی عفونت‌ها مانند اپیدیدیمیت، ارکیت (التهاب بیضه، از جمله در پی اوریون) و عفونت‌های مقاربتی می‌توانند به بافت تولیدکننده اسپرم آسیب بزنند یا مسیر عبور اسپرم را مسدود کنند.

علل ژنتیکی و مادرزادی

ناهنجاری‌های ژنتیکی مانند سندرم کلاین‌فلتر، عدم وجود مادرزادی مجرای منی‌بر، یا نزول‌نکردن بیضه در دوران کودکی (بیضه نزول‌نکرده) از علل شناخته‌شده کاهش شدید تعداد اسپرم هستند.

قرارگیری در معرض گرمای زیاد

بیضه‌ها برای تولید اسپرم به دمایی کمی پایین‌تر از دمای بدن نیاز دارند. استفاده مکرر از سونا و جکوزی، قرار دادن طولانی‌مدت لپ‌تاپ روی پا، و پوشیدن زیرپوش‌های تنگ می‌تواند دمای بیضه را افزایش داده و تولید اسپرم را کاهش دهد.

چاقی و سبک زندگی

چاقی، مصرف سیگار و الکل، استرس مزمن و عدم فعالیت بدنی از عوامل شناخته‌شده‌ای هستند که می‌توانند سطح تستوسترون و تعداد اسپرم را کاهش دهند.

سموم محیطی، شغلی و داروها

قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض سموم کشاورزی، فلزات سنگین و برخی مواد شیمیایی صنعتی می‌تواند به تولید اسپرم آسیب بزند. همچنین داروهایی مانند شیمی‌درمانی، استروئیدهای آنابولیک و برخی داروهای فشار خون از علل دارویی کاهش تعداد اسپرم هستند.

تشخیص کاهش تعداد اسپرم

تنها راه قطعی تشخیص کاهش تعداد اسپرم، انجام آزمایش آنالیز مایع منی (اسپرموگرام) است. در این آزمایش، تعداد، تحرک و شکل ظاهری اسپرم‌ها زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود. از آنجا که تعداد اسپرم می‌تواند از نمونه‌ای به نمونه دیگر متفاوت باشد، پزشکان معمولاً توصیه می‌کنند این آزمایش با فاصله چند هفته، دو یا سه بار تکرار شود. در صورت غیرطبیعی بودن نتیجه، ممکن است آزمایش خون هورمونی، سونوگرافی بیضه یا بررسی‌های ژنتیکی نیز درخواست شود تا علت اصلی مشخص شود.

درمان کم شدن میزان جهش منی

همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، در بسیاری از موارد، کاهش جهش و قدرت ترشح مایع منی بخش طبیعی از پیری و افزایش سن است. با این حال، اگر متوجه کاهش ناگهانی و شدید در حجم و جهش منی خود شده‌اید، یا اگر لذت بردن از رابطه جنسی به دلیل ارگاسم ضعیف به یک مشکل بزرگ برای شما تبدیل شده است، توصیه می‌شود که حتما به پزشک متخصص مراجعه کنید. نگران نباشید، زیرا انزال ضعیف اغلب با ایجاد تغییراتی در شیوه زندگی، استفاده از دارو برای بهبود عملکرد جنسی، شرکت در درمان یا انجام تمریناتی برای تقویت عضلات کف لگن، قابل درمان است. برخی از مهم‌ترین راهکارهای درمانی کم شدن میزان جهش منی شامل موارد زیر است:

تغییر در سبک زندگی

 گاهی اوقات، ایجاد چند تغییر ساده در عادات و زندگی روزمره می‌تواند تاثیر زیادی بر عملکرد جنسی شما داشته باشد. بسیاری از این تغییرات همچنین به افزایش تعداد طبیعی اسپرم کمک می‌کند. برای انزال پایدارتر و رضایت جنسی بهتر، سعی کنید:

• به‌طور منظم ورزش کنید. اضافه وزن یا چاقی با افزایش خطر اختلال عملکرد جنسی در مردان و زنان مرتبط است. فعال ماندن نه تنها به حفظ وزن ایده‌آل کمک می‌کند، بلکه سطح جریان خون را نیز افزایش می‌دهد. بنابراین برای درمان کم شدن میزان جهش منی، سعی کنید به طور منظم ورزش کنید، حتی اگر فقط یک تمرین با شدت متوسط ​​را در طول روز انجام می‌دهید. 150 دقیقه ورزش هوازی با شدت متوسط ​​در هفته، به علاوه دو تمرین تقویت کننده عضلات را هدف قرار دهید.
• خواب سالم را در اولویت قرار دهید. کم خوابی یکی از علل شایع مشکلات باروری در مردان و زنان است. شب‌ها، حداقل هفت ساعت بخوابید. اگر اغلب خوابیدن برایتان دشوار است، سعی کنید از نکات بهداشتی خواب برای راحت‌تر کردن شرایط و نحوه خواب خود استفاده کنید.
• از یک رژیم غذایی متعادل پیروی کنید. داشتن یک رژیم غذایی سالم و متعادل ممکن است به کاهش خطر ابتلا به مشکلات عملکرد جنسی کمک کند. سعی کنید غلات کامل، میوه‌ها، سبزیجات و منابع پروتئین بدون چربی را در اولویت قرار دهید و در عین حال مصرف غذاهای بیش از حد چرب یا شور را به حداقل برسانید.
• اگر سیگار می‌کشید، آن را ترک کنید. همان‌طور که اشاره شد، سیگار می‌تواند حجم و جهش مایع منی را کاهش دهد و بر توانایی شما برای انزال تاثیر بگذارد. تحقیقات همچنین نشان می‌دهد که سیگار تاثیر منفی بر باروری از جمله کاهش تعداد اسپرم، دارد.

تمرینات کف لگن

 در طول انزال، عضلات کف لگن(فضایی در زیر آلت تناسلی و در پایین تنه) منقبض می‌شوند تا منی از آلت تناسلی شما خارج شود. انجام تمریناتی برای تقویت این عضلات که به آن تمرینات کگل گفته می‌شود، ممکن است به اختلالات انزال کمک کند. شما می‌توانید با فشار دادن ماهیچه‌های خود در حین ادرار برای متوقف کردن جریان، عملکرد عضلات کف لگن خود را احساس کنید. برای تمرین دادن عضلات لگن، مراحل زیر را دنبال کنید:

• در حالت نشستن یا دراز کشیدن راحت باشید.
• با فشردن عضلاتی که برای متوقف کردن جریان یا ادرار یا دفع گاز استفاده می‌کنید، کمی وقت بگذارید و عضلات کف لگن خود را شناسایی کنید.
• با شل نگه داشتن عضلات پاها، باسن و شکم، عضلات کف لگن را منقبض کنید.
• تصور کنید که در حال تلاش برای بلند کردن پایه کیسه بیضه خود هستید و ماهیچه‌ها را به سمت لگن خود می‌کشید.
• عضلات را تا 10 شماره منقبض نگه دارید، سپس در حالی که تا 10 می‌شمارید، استراحت کنید.
• این روند را سه تا پنج بار در روز، مانند صبح، بعد از ظهر و قبل از رفتن به رختخواب تکرار کنید.

با انجام تمرینات کف لگن در مدت طولانی، متوجه بهبود توانایی خود در کنترل انزال و همچنین حجم و سرعت جهش منی خود خواهید شد.

مصرف دارو

 اگرچه هیچ داروی تایید شده‌ای توسط FDA به طور خاص برای درمان انزال ضعیف و افزایش میزان جهش منی وجود ندارد، اما مصرف داروهای متعددی که برای درمان سایر مشکلات عملکرد جنسی استفاده می‌شوند، ممکن است کمک کننده باشد. به عنوان مثال:

• داروهای اختلال نعوظ مانند سیلدنافیل، تادالافیل، واردنافیل و آوانافیل به طور بالقوه می‌توانند اعتماد به نفس شما را تقویت کرده و به شما در داشتن آرامش حین رابطه جنسی، تحریک جریان خون به آلت تناسلی و افزایش برانگیختگی جنسی کمک کنند.
• سایر داروهای مورد استفاده برای درمان اختلالات انزال شامل داروهای ضدافسردگی مانند مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs) است که اغلب برای درمان انزال زودرس استفاده می‌شود.  رایج‌ترین داروها برای به تاخیر انداختن انزال و بهبود استقامت جنسی شامل پاروکستین و سرترالین است.

روان درمانی

عملکرد جنسی یک فرآیند پیچیده است که شامل چندین سیستم در بدن از جمله مغز و سیستم عصبی شما می‌شود. علاوه بر شرایط سلامت جسمانی، مسائل روانشناختی نیز می‌تواند نقش مهمی در توانایی شما برای انجام موفقیت آمیز فعالیت جنسی داشته باشد. اگرچه تحقیقات محدودی در مورد اثربخشی روان درمانی برای مسائل مربوط به عملکرد جنسی وجود دارد، اما به نظر می‌رسد درمان شناختی رفتاری (CBT) و تغییرات آن محبوب‌ترین و پرکاربردترین شکل درمان کم شدن میزان جهش منی باشد. اگر ضعف انزال یا سایر نگرانی‌های مربوط به سلامت جنسی بر سلامت روان شما تاثیر گذاشته است، توصیه می‌شود برای دریافت درمان‌های روانی و همچنین کسب مشاوره‌های لازم اقدام کنید.

درمان کاهش تعداد اسپرم

درمان کاهش تعداد اسپرم به علت زمینه‌ای آن بستگی دارد. برخلاف کم شدن جهش منی که اغلب با تغییرات ساده و تمرینات کف لگن بهبود می‌یابد، درمان کاهش تعداد اسپرم ممکن است نیازمند مداخله پزشکی یا جراحی باشد. رایج‌ترین روش‌های درمانی عبارت‌اند از:

تغییر سبک زندگی و اجتناب از گرما

کاهش وزن، ترک سیگار و الکل، مدیریت استرس و پرهیز از سونا، جکوزی و قرار دادن طولانی‌مدت لپ‌تاپ روی پا، اولین قدم در بهبود تعداد اسپرم است و در بسیاری از موارد خفیف، به‌تنهایی نتیجه‌بخش است.

جراحی واریکوسل

در صورتی که واریکوسل علت اصلی باشد، ترمیم جراحی آن (واریکوسلکتومی) می‌تواند جریان خون بیضه را اصلاح کرده و در بسیاری از مردان، تعداد و کیفیت اسپرم را به‌طور محسوسی بهبود بخشد.

هورمون‌درمانی

اگر علت کاهش تعداد اسپرم، اختلال هورمونی باشد، پزشک ممکن است داروهایی برای تنظیم سطح تستوسترون، LH یا FSH تجویز کند تا روند طبیعی تولید اسپرم در بیضه‌ها از سر گرفته شود.

مکمل‌های آنتی‌اکسیدان

برخی مطالعات نشان می‌دهند مکمل‌هایی مانند کوآنزیم Q10، روی، ویتامین C و ویتامین E با کاهش استرس اکسیداتیو ممکن است به بهبود کیفیت اسپرم کمک کنند؛ هرچند مصرف هر مکملی باید با تجویز و نظارت پزشک باشد.

روش‌های کمک‌باروری

اگر درمان‌های فوق کافی نباشد یا کاهش تعداد اسپرم شدید باشد، روش‌های کمک‌باروری مانند تلقیح داخل رحمی (IUI)، لقاح آزمایشگاهی (IVF) یا تزریق مستقیم اسپرم به تخمک (ICSI) می‌تواند شانس بارداری را حتی با تعداد اسپرم پایین افزایش دهد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

مراجعه به اورولوژیست یا متخصص باروری مردان در موارد زیر توصیه می‌شود:

• عدم باردار شدن همسر پس از یک سال رابطه جنسی منظم بدون پیشگیری (یا شش ماه، اگر سن همسر بالای ۳۵ سال است)
• احساس درد، تورم یا برجستگی در کیسه بیضه
• کاهش ناگهانی و قابل‌توجه در حجم یا جهش مایع منی
• مشکلات نعوظ یا میل جنسی که همراه با علائم دیگر مانند ریزش موی بدن یا کاهش توده عضلانی است (احتمال اختلال هورمونی)
• سابقه بیضه نزول‌نکرده، جراحی بیضه یا پروستات، یا شیمی‌درمانی

پرسش‌های پرتکرار

آیا کاهش جهش منی به معنای کاهش تعداد اسپرم است؟

نه لزوماً. این دو موضوع جدا هستند. کاهش جهش یعنی خروج ضعیف‌تر مایع منی حین انزال، در حالی که کاهش تعداد اسپرم به غلظت اسپرم در همان مایع منی مربوط می‌شود. تنها راه اطمینان از تعداد اسپرم، انجام آزمایش اسپرموگرام است.

آیا کاهش تعداد اسپرم قابل درمان است؟

بستگی به علت دارد. مواردی مانند واریکوسل یا اختلالات هورمونی معمولاً با جراحی یا دارو قابل درمان هستند و تعداد اسپرم بهبود می‌یابد. در علل ژنتیکی، درمان معمولاً روش‌های کمک‌باروری مانند IVF یا ICSI خواهد بود.

آیا با کاهش تعداد اسپرم هنوز امکان باردار شدن وجود دارد؟

بله، مگر آنکه هیچ اسپرمی در مایع منی وجود نداشته باشد (آزواسپرمی). با تعداد پایین اسپرم، بارداری طبیعی دشوارتر است اما همچنان ممکن است؛ در صورت لزوم روش‌های کمک‌باروری شانس بارداری را افزایش می‌دهند.

چند بار باید آزمایش اسپرموگرام را تکرار کرد؟

چون تعداد اسپرم از نمونه‌ای به نمونه دیگر متفاوت است، پزشکان معمولاً توصیه می‌کنند این آزمایش با فاصله دو تا سه هفته، حداقل دو بار انجام شود تا نتیجه دقیق‌تری به‌دست آید.

آیا تغییر سبک زندگی واقعاً روی تعداد اسپرم تاثیر دارد؟

بله. ترک سیگار، کاهش مصرف الکل، کاهش وزن، خواب کافی و اجتناب از گرمای بیش‌ازحد بیضه (مانند سونا و جکوزی) در بسیاری از مردان با تعداد اسپرم مرزی یا خفیف پایین، بهبود قابل توجهی ایجاد می‌کند. تولید اسپرم حدود ۷۲ تا ۹۰ روز طول می‌کشد، بنابراین نتیجه تغییرات معمولاً پس از دو تا سه ماه دیده می‌شود.

سخن پایانی

صحبت درباره نگرانی‌های مربوط به سلامت جنسی و باروری مانند ضعف انزال یا کاهش تعداد اسپرم حتی با پزشک دشوار است. با این حال، این دو مشکل با وجود شباهت ظاهری، ریشه و درمان متفاوتی دارند: کم شدن جهش منی اغلب مسئله‌ای خوش‌خیم و قابل بهبود با تغییر سبک زندگی است، در حالی که کاهش تعداد اسپرم می‌تواند نشانه‌ای از یک مشکل زمینه‌ای مانند واریکوسل یا اختلال هورمونی باشد و برای تشخیص قطعی نیاز به آزمایش اسپرموگرام دارد. اگر متوجه هرکدام از این تغییرات در عملکرد جنسی یا باروری خود شده‌اید، بهتر است زودتر با پزشک متخصص اورولوژی یا باروری مردان مشورت کنید تا علت دقیق شناسایی و گزینه‌های درمانی مناسب بررسی شود.

مقالات بعدی

سندرم‌های کم شنوایی در کودکان؛ انواع، علائم و تشخیص

مشاهده قبلی ۱۴۰۵/۰۴/۲۴

جراحی پلاستیک لابیا

۱۴۰۲/۰۳/۲۸

مشاهده بعدی