.svg)
سلامت نوزاد 
تصور کنید نوزادتان را در آغوش گرفتهاید و ناگهان میبینید که پشتسرهم سکسکه میکند. خیلی از والدین در این لحظه نگران میشوند و میپرسند: مگر نوزاد هم سکسکه میکند و آیا این موضوع خطرناک است؟ خبر خوب این است که سکسکه نوزاد تقریباً همیشه طبیعی و بیخطر است و اغلب خودبهخود برطرف میشود. در این مقاله علت سکسکه نوزاد، راههای درمان و پیشگیری، و نشانههایی که باید شما را به پزشک برساند را ساده و بر پایه منابع معتبر توضیح میدهیم.
چرا نوزاد شما دچار سکسکه میشود؟
سکسکه زمانی رخ میدهد که دیافراگم — عضلهای بزرگ در زیر قفسه سینه که در تنفس نقش دارد — بهطور ناگهانی منقبض میشود. این انقباض ناگهانی باعث بسته شدن سریع تارهای صوتی و ایجاد صدای «هیک» میشود. در نوزادان این اتفاق بسیار رایج است، چون دستگاه گوارش و دیافراگم آنها هنوز در حال رشد و هماهنگ شدن است.
جالب است بدانید سکسکه حتی پیش از تولد هم رخ میدهد؛ بسیاری از مادران در ماههای آخر بارداری حرکات منظم و ریتمیک سکسکه جنین را در شکم خود حس میکنند. بههمین دلیل، سکسکه در هفتهها و ماههای نخست پس از تولد کاملاً طبیعی و بخشی از رشد طبیعی دستگاه گوارش و تنفس نوزاد است.
نکته مهم این است که سکسکه معمولاً هیچ درد یا آزاری برای نوزاد ندارد. بسیاری از نوزادان حتی در حین سکسکه آراماند یا به آن میخندند. بنابراین در بیشتر موارد جای نگرانی نیست؛ اما دانستن علتها به شما کمک میکند از تکرار زیاد آن جلوگیری کنید.
علت سکسکه نوزاد چیست؟
شایعترین علتهای سکسکه نوزاد به تغذیه مربوط میشوند: پرخوری، تند شیر خوردن و بلعیدن هوا هنگام تغذیه. در ادامه مهمترین دلایل را مرور میکنیم.
- خوردن بیشازحد غذا
پرخوری یکی از رایجترین دلایل سکسکه در نوزادان است. وقتی معده کوچک نوزاد بیش از ظرفیتش پر شود، به دیافراگم فشار میآورد و آن را تحریک میکند. این غذا میتواند شیر مادر، شیر خشک یا هر خوراک دیگری باشد. نگرانی شما بهعنوان والد کاملاً قابلدرک است، اما خوراندن بیش از ظرفیت کودک به سلامت او کمکی نمیکند. - بلعیدن هوا
هنگام شیر خوردن و مکیدن شیشه شیر، اگر نوزاد همراه شیر مقداری هوا هم ببلعد، بعد از تغذیه ممکن است سکسکه کند. استفاده از شیشه شیر ضدنفخ و آروغ گرفتن پس از تغذیه میتواند این حالت را کاهش دهد. - تحریک ریه و مجاری تنفسی
گاهی موادی که هوا را تحریک میکنند سبب سکسکه میشوند. اسپری خوشبوکننده، دود سیگار، دود اگزوز یا دود ناشی از پختوپز میتواند برای مجاری تنفسی حساس نوزاد آزاردهنده باشد. تا حد ممکن نوزاد را از این عوامل دور نگه دارید. - مشکلات تنفسی زمینهای
در موارد نادر، سکسکه مکرر میتواند در کنار مشکلات تنفسی مانند خسخس سینه یا آسم دیده شود. این موارد شایع نیستند، اما اگر سکسکه همراه با سرفه، خسخس یا سختی در نفس کشیدن باشد، بهتر است نوزاد را نزد پزشک ببرید. - حساسیت غذایی
گاهی نوزاد به برخی پروتئینها — که حتی میتوانند در شیر وجود داشته باشند — حساسیت دارد و این حساسیت میتواند به سکسکه منجر شود. اگر به حساسیت غذایی نوزاد مشکوک هستید، با پزشک مشورت کنید؛ در برخی موارد استفاده از محصولات هایپوآلرژنیک توصیه میشود. - رفلاکس معده
وقتی محتویات معده به سمت مری برمیگردند، هم رفلاکس و هم سکسکه ایجاد میشود. رفلاکس معده معمولاً نشانههای دیگری هم دارد و سکسکه تنها یکی از آنهاست.
بیشتر بخوانید: همه چیز درباره رفلاکس نوزاد
راه های درمان سکسکه نوزاد
در بیشتر موارد بهترین «درمان» صبر کردن است؛ سکسکه نوزاد معمولاً طی چند دقیقه خودبهخود از بین میرود. اگر ادامه داشت، روشهای ساده زیر میتوانند کمک کنند.
- کمی صبر کنید: سکسکه نوزاد معمولاً طی حدود ۱۰ دقیقه خودبهخود قطع میشود. ابتدا صبر کنید و اگر ادامه داشت، اقدام کنید.
- آروغ گرفتن: مکث در تغذیه و آروغ گرفتن نوزاد به خروج هوای بلعیدهشده و آرام شدن دیافراگم کمک میکند.
- پستانک: مکیدن پستانک میتواند اسپاسم دیافراگم را کاهش دهد. ترجیحاً از پستانک ارتودنسی استفاده کنید.
- آرامش و بیعجلگی: با آرامش و بدون شتاب با نوزاد رفتار کنید تا او هم آرام بماند و تنفسش منظم شود.
از میان این روشها، آروغ گرفتن درست بیشترین اثر را دارد. برای انجام صحیح آن این مراحل ساده را دنبال کنید:
- نوزاد را بهصورت عمودی و طوری که سرش کمی بالاتر از شانه شما قرار گیرد، بغل کنید.
- با دست، سر و گردن نوزاد را محکم اما ملایم نگه دارید.
- بهآرامی پشت نوزاد را از پایین به بالا نوازش کنید یا با کف دست ضربههای بسیار ملایم بزنید تا هوای اضافی خارج شود.
- اگر پس از چند دقیقه آروغ نزد، وضعیت او را تغییر دهید و دوباره امتحان کنید.
هشدار: برخلاف بزرگسالان، برای قطع سکسکه نوزاد هرگز از روشهایی مانند ترساندن، نگهداشتن نفس یا دادن آب و مایعات به نوزادان زیر ۶ ماه استفاده نکنید. این روشها برای نوزاد بیخطر نیستند.
راههای پیشگیری از سکسکه نوزاد
پیشگیری از سکسکه بیشتر به شیوه تغذیه برمیگردد: نوزاد را آرام و در وضعیت درست تغذیه کنید و بعد از هر وعده آروغ او را بگیرید. نکات زیر کمککنندهاند.
- تغذیه در وضعیت نیمهنشسته: نوزاد را هنگام تغذیه تا حد امکان بالاتنهبالا نگه دارید. تغذیه در حالت کاملاً خوابیده میتواند سکسکه را بیشتر کند.
- پرهیز از پرخوری و تغذیه زودتر: بهجای وعدههای سنگین و دیرهنگام، نوزاد را در وعدههای کوچکتر و پیش از آنکه خیلی گرسنه و بیقرار شود تغذیه کنید.
- آروغ گرفتن منظم: در میانه و پایان هر وعده، هوای اضافی را با آروغ گرفتن خارج کنید.
- بررسی سرشیشه: اگر با شیشه تغذیه میکنید، مطمئن شوید اندازه سوراخ سرشیشه مناسب است تا نوزاد همراه شیر هوای زیادی نبلعد.
- پرهیز از تحریک هنگام تغذیه: هنگام شیر دادن نوزاد را تکان ندهید و او را نخندانید تا هوای کمتری وارد معده شود.
سکسکه نوزاد در ماههای مختلف چگونه تغییر میکند؟
سکسکه در نوزادان تازهمتولد بیشتر از هر زمان دیگری دیده میشود و هرچه نوزاد بزرگتر میشود، معمولاً دفعات آن کمتر میشود. دلیلش این است که با گذر زمان، دیافراگم و هماهنگی عصبیِ کنترل تنفس و بلع کاملتر میشود.
- ۰ تا ۳ ماهگی: شایعترین دوره سکسکه. معده کوچک و تغذیه مکرر باعث میشود بلعیدن هوا و پرخوری بیشتر اتفاق بیفتد. در این سن سکسکه تقریباً همیشه طبیعی است.
- ۳ تا ۶ ماهگی: با قویتر شدن عضلات و بهتر شدن مهارت مکیدن، معمولاً دفعات سکسکه کمکم کاهش مییابد.
- ۶ تا ۱۲ ماهگی و پس از شروع غذای کمکی: ممکن است با شروع غذای جامد یا تند خوردن، گاهی دوباره سکسکه رخ دهد. دادن غذا در حجم کم و با آرامش کمککننده است.
سکسکه شبانه نوزاد و تأثیر آن بر خواب
سکسکه شبانه معمولاً خواب نوزاد را مختل نمیکند؛ بسیاری از نوزادان در حین سکسکه بهراحتی به خواب خود ادامه میدهند. برخلاف بزرگسالان، سکسکه برای نوزاد آزاردهنده نیست، پس لازم نیست او را برای قطع سکسکه از خواب بیدار کنید.
برای کاهش سکسکه شبانه، بهتر است آخرین وعده تغذیه را کمی زودتر و با آرامش بدهید، بعد از آن آروغ نوزاد را بگیرید و او را چند دقیقه در وضعیت نیمهعمودی نگه دارید تا هوای اضافی خارج شود. سپس میتوانید او را طبق اصول خواب ایمن، به پشت بخوابانید.
تفاوت سکسکه در نوزادان شیرمادرخوار و شیرخشکخور
هر دو گروه ممکن است سکسکه کنند، اما نوزادانی که با شیشه شیر تغذیه میشوند معمولاً بیشتر در معرض بلعیدن هوا و در نتیجه سکسکه هستند. دلیلش سرعت بیشتر خروج شیر و ورود هوا از کنار سرشیشه است.
- نوزادان شیرمادرخوار: با پستانگیری درست، هوای کمتری میبلعند. مطمئن شوید دهان نوزاد بخش خوبی از هاله پستان را پوشش میدهد.
- نوزادان شیرخشکخور: اندازه مناسب سوراخ سرشیشه، نگهداشتن شیشه با زاویه درست و تغذیه با ریتم آرام (paced feeding) به کاهش سکسکه کمک میکند.
برای سکسکه نوزاد به پزشک مراجعه کنیم؟
در بیشتر موارد سکسکه بیخطر است و نیازی به پزشک نیست. اما اگر سکسکه بیش از حد طولانی یا مکرر باشد و همراه با نشانههای دیگر باشد، باید بررسی شود. جدول زیر به شما کمک میکند سکسکه طبیعی را از سکسکهای که نیاز به بررسی دارد تشخیص دهید:
| ویژگی | سکسکه طبیعی | سکسکه نیازمند بررسی |
|---|---|---|
| مدت | چند دقیقه تا حدود ۱۰ دقیقه | بیش از چند ساعت یا بسیار مکرر |
| حال نوزاد | آرام و بدون ناراحتی | بیقرار، گریان و ناراحت |
| علائم همراه | بدون علامت دیگر | برگرداندن مکرر شیر، سرفه یا خسخس |
| اثر بر تغذیه و خواب | بدون اختلال | مختلکننده تغذیه یا خواب |
| پاسخ به نکات ساده | با آروغ و صبر بهتر میشود | با رعایت نکات هم بهتر نمیشود |
اگر وضعیت نوزاد شما بیشتر با ستون سمت راست جدول همخوانی دارد، به این نشانهها دقت کنید:
- سکسکه بیش از چند ساعت طول بکشد یا در خواب و تغذیه نوزاد اختلال ایجاد کند.
- سکسکه همراه با برگرداندن مکرر شیر، بیقراری شدید، قوس کردن پشت یا نشانههای رفلاکس باشد.
- سکسکه با سرفه، خسخس یا سختی در نفس کشیدن همراه باشد.
- سکسکه بسیار مکرر باشد و با وجود رعایت نکات تغذیهای بهتر نشود.
اگر نوزاد شما با آرامش تغذیه میشود، پرخوری نمیکند و بعد از وعده آروغ میزند اما باز هم بهدفعات سکسکه میکند، بهتر است با پزشک متخصص مشورت کنید. در مقابل، اگر سکسکه هرازگاهی رخ میدهد و خودبهخود خوب میشود، معمولاً کاملاً طبیعی است.
بیشتر بخوانید: همه چیز در مورد سکسکه جنین
باورهای نادرست درباره سکسکه نوزاد
درباره سکسکه نوزاد باورهای نادرست زیادی وجود دارد که گاهی باعث نگرانی بیمورد یا حتی اقدامات اشتباه میشوند. چند مورد رایج را روشن کنیم:
- «ترساندن نوزاد سکسکه را قطع میکند»: نادرست و خطرناک است. ترساندن هیچ کمکی نمیکند و فقط به نوزاد استرس وارد میکند.
- «سکسکه یعنی نوزاد سردش است»: سکسکه لزوماً به سرما ربطی ندارد. اگر دست و پای نوزاد سرد است، پوشاندن مناسب کافی است، اما پوشاندن بیشازحد توصیه نمیشود.
- «سکسکه جلوی رشد نوزاد را میگیرد»: هیچ پایه علمی ندارد. سکسکه بر وزنگیری و رشد نوزاد سالم تأثیری ندارد.
- «برای سکسکه باید دارو داد»: سکسکه نوزاد نیاز به دارو ندارد و خودبهخود برطرف میشود. هرگز بدون تجویز پزشک به نوزاد دارو ندهید.
پرسشهای پرتکرار درباره سکسکه نوزاد
آیا سکسکه برای نوزاد خطرناک است؟
خیر. سکسکه در نوزادان بسیار رایج و تقریباً همیشه بیخطر است و معمولاً دردی برای نوزاد ندارد. تنها زمانی باید نگران شد که سکسکه بسیار طولانی یا مکرر باشد و با نشانههای دیگری مانند برگرداندن مکرر شیر یا مشکل تنفسی همراه شود.
سکسکه نوزاد چقدر طول میکشد؟
سکسکه نوزاد معمولاً چند دقیقه تا حدود ۱۰ دقیقه طول میکشد و خودبهخود برطرف میشود. اگر سکسکهای بیش از چند ساعت ادامه یابد یا مرتب تکرار شود، بهتر است با پزشک مشورت کنید.
چطور سکسکه نوزاد را سریعتر قطع کنیم؟
تغذیه را کمی متوقف کنید، نوزاد را در حالت عمودی نگه دارید و آروغ او را بگیرید. مکیدن پستانک هم میتواند کمک کند. در بیشتر موارد کافی است چند دقیقه صبر کنید تا خودبهخود قطع شود.
سکسکه بعد از شیر خوردن طبیعی است؟
بله. سکسکه بعد از تغذیه معمولاً بهدلیل پرخوری یا بلعیدن هوا هنگام شیر خوردن رخ میدهد و طبیعی است. آروغ گرفتن منظم و تغذیه آرام معمولاً از آن جلوگیری میکند.
آیا سکسکه نشانه رفلاکس است؟
سکسکه بهتنهایی معمولاً نشانه رفلاکس نیست، اما اگر همراه با برگرداندن مکرر شیر، بیقراری و قوس کردن پشت باشد، میتواند به رفلاکس نوزاد مربوط باشد و بهتر است بررسی شود.
سکسکه با مشکلات گوارشی دیگر چه ارتباطی دارد؟
دستگاه گوارش نوزاد هنوز در حال رشد است، بنابراین سکسکه گاهی در کنار مسائل رایج دیگری مانند نفخ یا یبوست دیده میشود. این موارد معمولاً با تغذیه درست و گذر زمان بهتر میشوند.
آیا سکسکه بهمعنای سردشدن نوزاد است؟
خیر، سکسکه معمولاً ربطی به سرما ندارد و بیشتر به تغذیه و بلعیدن هوا مربوط است. پوشاندن بیشازحد نوزاد برای قطع سکسکه لازم نیست و حتی توصیه نمیشود.
آیا سکسکه بر وزنگیری و رشد نوزاد اثر میگذارد؟
سکسکه معمولی هیچ تأثیری بر رشد و وزنگیری نوزاد سالم ندارد. فقط اگر سکسکه مرتب تغذیه نوزاد را مختل میکند یا همراه با برگرداندن شدید شیر است، بهتر است با پزشک مشورت کنید.
جمعبندی
سکسکه نوزاد نتیجه اسپاسم دیافراگم است و در ماههای اول زندگی کاملاً طبیعی و بیخطر محسوب میشود. شایعترین علتها پرخوری، بلعیدن هوا هنگام تغذیه و رفلاکس هستند. با تغذیه آرام، آروغ گرفتن منظم و نگهداشتن نوزاد در وضعیت درست میتوانید از بیشتر موارد آن پیشگیری کنید. تنها زمانی که سکسکه بسیار طولانی یا مکرر باشد و با نشانههای دیگر همراه شود، مراجعه به پزشک لازم است.
هر پرسش دیگری درباره سکسکه نوزاد دارید، در بخش دیدگاهها با ما در میان بگذارید؛ در اسرع وقت پاسخ میدهیم.
در صورت مفید بودن این مقاله برای شما لطفا امتیاز دهید.
مقالات بعدی
بارداری لذت وصفناشدنی است اگر بایدها و نبایدهایش را بشناسید
۱۴۰۲/۰۷/۱۸
مشاهده بعدی.svg)
فهرست عناوین
