زمان افتادن بند ناف نوزاد؛ چه موقع طبیعی و چه موقع نگران‌کننده است؟

بندناف یک رابط حیاتی بین مادر و جنین است که بعد از تولد هم همراه نوزاد خواهد بود. هرچند که دیگر عملکرد و کارایی خاصی ندارد و تنها یادگاری از دوران داخل رحم است. به همین خاطر بعد از تولد نوزاد آن را جدا می­کنند. اما جدا کردن این عضو کار تقریبا ساده و در عین حال پیچیده­ای است. دقت داشته باشید که خون داخل بندناف دارای سلول­های بنیادی پایداری و نامیرا می­باشد که کاربردهای بسیار زیادی در علوم پزشکی دارد. برای همین می­توانید مقداری از آن را در آزمایشگاه­ها و بیمارستان­های مخصوصی نگهداری کنید تا در دوران بزرگسالی نوزاد در صورت نیاز به کار گرفته شود.

دقت کنید که برای این کار باید در اتاق زایمان و در همان لحظه اقدام شود. چرا که بعد از جدا شدن بندناف و بریدن آن دیگر هیچ کارایی نخواهد داشت و باید با بستن گیره به مرور آن را از نوزاد هم جدا کرده و دور بیندازید.

پاسخ کوتاه

بند ناف نوزاد معمولاً بین هفته‌ی اول تا سوم پس از تولد، خشک می‌شود و به‌طور طبیعی می‌افتد؛ در برخی نوزادان این فرایند تا هفته‌ی چهارم هم طول می‌کشد. رمز اصلی، تمیز و خشک نگه داشتن آن و پرهیز از دستکاری است. اگر بعد از هفته‌ی چهارم هنوز نیفتاده، یا با قرمزی، تورم، ترشح چرکی، بوی بد یا تب همراه شد، باید با پزشک کودک مشورت کنید.

ساختار و عملکرد بندناف

این عضو که در هفته ششم به بعد در دوران بارداری تشکیل می­شود، وظیفه انتقال مواد غذایی و اکسیژن را به جنین بر عهده دارد. وجود هرنوع اختلال در خونرسانی بند ناف باعث می­شود تا رشد جنین به درستی انجام نشود.

زمانی که نوزاد شما پا در دنیای ما می­گذارد این عضو کوچک بریده خواهد شد. به مرور رنگ آن هم از سبز به زرد تغییر پیدا کرده و در نهایت از کودک جدا خواهد شد. هرچند این عضو که حالا به درد نخور است رنگ و ظاهر ترسناکی دارد اما جای هیچ ترسی نیست. بندناف نوزاد تا 3 هفتگی او خشک شده و خواهد افتاد. چه بسا در برخی از نوزادان زودتر از 3 هفته هم خشک شود.

چگونه از بندناف مراقبت کنیم؟

مراقبت از بند ناف کار ساده‌ای است: تا حد امکان آن را تمیز و خشک نگه دارید، اجازه دهید هوا به آن برسد (لباس یا لبه‌ی پوشک را پایین‌تر از آن تا بزنید)، تا پیش از افتادن آن نوزاد را غرق در آب حمام نکنید و به‌جای آن از اسفنج استفاده کنید، و هرگز آن را نکشید یا دستکاری نکنید. به هیچ عنوان از کرم نرم‌کننده، عطر، الکل یا محصولات بهداشتی روی آن استفاده نکنید؛ برخلاف تصور رایج، الکل نه‌تنها کمکی به خشک شدن سریع‌تر نمی‌کند، بلکه می‌تواند این روند را کند کند. استفاده از روغن حیوانی، روغن زرد یا بتادین برای «تسریع» افتادن بند ناف هم خرافه است و توصیه نمی‌شود. برای راهنمای کامل و مرحله‌به‌مرحله‌ی مراقبت روزانه از بند ناف، چگونه از بند ناف نوزاد مراقبت کنیم؟ را نیز مطالعه کنید.

 زمان افتادن بندناف نوزاد کی هست؟

مراقبت اصولی و صحیح از بندناف اهمیت زیادی دارد و باعث تعیین زمان افتادن آن می­شود. در حالت کلی از هفته دوم به دنیا آمدن الی هفته سوم، بندناف می­افتد. بعد از خشک شدن و افتادن بندناف، جای آن باقی خواهد ماند که نباید شما را بترساند. این زخم ظرف چند روز خوب خواهد شد، اما همچنان نیاز به مراقبت و توجه شما دارد.

ممکن است بعد از افتادن این عضو، مقدار کمی خونریزی در نوزاد و جای زخم وجود داشته باشد. این خونریزی کاملا طبیعی است و تا سه روز از بین می­رود. جای نگرانی نیست. اما اگر بعد از گذشت سه روز همچنان خونریزی داشت، در این صورت باید به یک پزشک متخصص مراجعه کنید.

 مشکلات رایج بند ناف­های نوزدان

 بستن پوشک از روی بند ناف یک کار اشتباه است که برخی از مادران به آن بی­توجه هستند که ممکن است مشکلاتی برای آن­ها ایجاد کند. بند ناف کودک را نباید دست‌کاری کنید و آن را نکشید. در برخی مواقع دیده شده که والدین برای بریدن آن از وسایل تیزی همچون قیچی استفاده می‌کنند که این کار اصلاً توصیه نمی‌شود. حتی اگر بند ناف خیلی شل شده باشد و تنها با یک رشته‌ی نازک به نوزاد متصل باشد، باز هم نباید آن را با دست بکشید یا با قیچی و چاقو ببرید؛ اجازه دهید خودش به‌طور کامل و طبیعی جدا شود. جدا کردن دستی، حتی وقتی به نظر «تقریباً افتاده» می‌رسد، می‌تواند باعث خونریزی و درد شود.

اگر شما به خوبی از بند ناف نگهداری کنید با مشکلی مواجه نخواهید شد. اما اگر با یک نشانه غیر طبیعی یا خونریزی زیاد بعد از افتادن مواجه شدید و… حتما با پزشک نوزاد خود در میان بگذارید.

روش های مراقبت که بهتر است بدانید

یکی از مهم­ترین روش­های مراقبت از بند ناف تمیز کردن آن با آب جوش است. دقت کنید، منظور ما ریختن آب جوش روی نوزاد یا بند ناف نیست. بلکه باید پنبه را به آب جوش خنک شده آغشته کنید و روی بند ناف بزنید. مرطوب شدن این بند باعث می­شود تا خشک شدن آن زمان بر باشد. این کار را زمانی انجام دهید که بند ناف کثیف شده باشد و نیاز به پاک کردن ادرار یا هر چیز آلوده دیگری روی آن دارد.

برای تمیز کردن بند ناف ها به هیچ عنوان از پنبه خشک استفاده کنید. الیاف پنبه بسیار سبک هستند و ممکن است روی بند ناف بماند. این الیاف باعث ایجاد حساسیت در برخی مواقع عفونت می­شود.

بهتر است در این دوران نوزاد را در محیط گرم قرار ندهید. برای نوزادان پسر در زمان پوشک کردن الت آن­ها را زیر پوشک بگذارید تا ادرار آن­ها روی بندناف نریزد. به هیچ عنوان بند ناف را دستکاری نکنید و زمان دهید تا خود به خود بیفتد.

علت عفونت در بند ناف­های نوزادان

مراقبت غیر اصولی از نوزاد و بی­توجه بودن به بند ناف او می­تواند باعث ایجاد عفونت شود. شما باید تا حد امکان این رشته متصل به شکم نوزاد را تمیز نگه دارید. اما از پنبه الکل یا هر نوع محصول بهداشتی دیگری برای پاک کردن آن استفاده نکنید.

بند ناف بر اثر عوامل مختلفی همچون دستکاری کردن، استفاده از مواد بهداشتی و… دچار عفونت شود. وجود چرک و کثیف نگه داشتن بند ناف هم باعث عفونت می­شود. باید حد نصاب را رعایت کنید وب ه شیوه درست آن را تمیز نمایید.

بعد از هر بار تمیز کردن، بند ناف را خشک کنید. نباید در محیط مرطوب قرار گیرد. رطوبت یکی از رکن های اصلی است که باعث ایجاد عفونت می شود. در محیط اتاق آن را نگه داری کنید تا مشکلی برایتان به وجود نیاید.

علایم این عفونت چیست؟

عجله والدین برای افتادن بندناف­ها کودکان گاهی اوقات به نفع آن­ها تمام نمی­شود و ممکن است کار دستشان بدهد. یکی از رایج­ترین این مشکلات ایجاد عفونت است. این بند به صورت معمول بدون بو بوده و ظاهر تمیزی هم دارد. به مرور بر اثر خشک شدن تغییر رنگ می­دهد. که کاملا طبیعی است. اما زمانی که کودک شما علائم زیر را داشته باشد، در این صورت می­توان گفت به عفونت بند ناف دچار شده است. علائم عفونت بندناف عبارتند از:

1. بی­حالی و تب نوزاد
2. وجود چرک
3. خونریزی در زخم بعد از افتادن بند ناف
4. قرمزی یا ورم در اطراف ناف
5. وجود بوی بد و نامناسب

عده­ای برای ضد عفونی این عضو از پدهای الکلی استفاده می­کنند. نیاز نیست همچین کاری را انجام دهید. پزشک در زمان زایمان و به دنیا آمدن نوزاد با مواد مخصوص نام و بندناف کودک را تمیز و ضدعفونی می­کند. هرگونه اقدام سرخوری ممکن است باعث ایجاد عفونت در نوزاد تازه به دنیا آمده شما شود.

مراجعه به پزشک

تغییر رنگ بند ناف، زود افتادن آن و… امری طبیعی است و جای نگرانی نیست. اما در برخی مواقع ممکن است با موارد غیر طبیعی مواجه شوید که در این صورت نباید ریسک کنید و بهتر است در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید و با او مشورت کنید. از مواردی که با مشاهده آن­ها مراجعه به پزشک الزامی است، عبارتند از:

• بوی بد
• تب نوزاد
• بی اشتهایی
• قرمزی در پوست شکم و تورم
• خونریزی زیاد
• ترشح چرک
• گریه نوزاد در زمان لمس کردن شکم
• تورم در اطراف ناف

لازم به ذکر است که در چنین شرایطی هم اتفاق بحرانی رخ نخواهد داد و همه چیز تحت نظر پزشک قابل کنترل است.

پیشگیری از عفونت

برای پیشگیری از عفونت کار سختی پیش رو ندارید. تنها باید به بندناف دست نزنید و آن را تمیز نگه دارید. عفونت یکی از اصلی­ترین و حتی می­توان گفت تنها مشکلی است که می­تواند برای بند ناف نوزاد شما به‌وجود آید. برای پیشگیری از آن سعی کنید به بند ناف هوا دهید. آن را به هیچ عنوان داخل پوشک بچه نگذارید. نپیچانید و نکشید. در صورت کثیف شدن هم می­توانید به شیوه­هایی که در بالا توضیح دادیم، آن­ را تمیز کنید. فراموش نکنید که تا قبل از افتادن بندناف نوزاد نباید آن را استحمام کنید. با رعایت چنین شرایطی و ایجاد بستر مناسب بی­شک فرزند شما دچار عفونت نخواهد شد و در سریع­ترین زمان هم‌بند ناف او خواهد افتاد. دیر افتادن بند ناف هم امر خطرناکی نخواهد بود. چنانچه بعد از هفته 4 هنوز بندناف از نوزاد جدا نشده است، در چنین شرایطی هم باید با پزشک مشورت کنید.

اتفاقات طبیعی بعد از افتادن بند ناف 

وجود خونریزی اندک بعد از افتادن بند ناف امری طبیعی است. بند ناف بعد از افتادن باید دور انداخته شود. نیاز به نگهداری از آن نیست. در برخی فرهنگ­ها اعتقاد دارند که اگر بندناف را در هر محلی که بیندازند، نوزاد بعد از بزرگ شدن علاقه­مند به آن فضا خواهد بود. محل­هایی همچون مدرسه و… که البته خرافاتی بیش نیست و به آن­ها توجهی نکنید.

بند ناف را در یک کیسه قرار دهید و دور بیندازید. حال می­توانید کودک خود را استحمام نمایید و او را تمیز کنید. البته بهتر است تا خوب شدن جای زخم ناف صبر کنید. در زمان استحمام نوزاد هم به شکم او فشاری وارد نکنید.

پرسش‌های پرتکرار

آیا می‌توان روند افتادن بند ناف را تسریع کرد؟

هیچ روش ایمن و اثبات‌شده‌ای برای تسریع این روند وجود ندارد. بهترین کار، خشک و تمیز نگه داشتن بند ناف و اجازه دادن به روند طبیعی بدن است. تلاش برای کشیدن، بریدن یا استفاده از مواد خانگی مانند الکل یا روغن، نه‌تنها کمکی نمی‌کند، بلکه می‌تواند خطر خونریزی یا عفونت را افزایش دهد.

اگر بعد از ۴ هفته بند ناف نیفتاد چه باید کرد؟

در بیشتر نوزادان بند ناف تا هفته‌ی سوم می‌افتد، اما در برخی تا هفته‌ی چهارم هم طول می‌کشد. اگر پس از هفته‌ی چهارم هنوز نیفتاده باشد، بهتر است موضوع را با پزشک کودک در میان بگذارید تا از سلامت روند بررسی شود.

آیا خونریزی بعد از افتادن بند ناف طبیعی است؟

مقدار کمی خونریزی یا ترشح لکه‌ای، شبیه به بهبود یک زخم سطحی، طبیعی است و طی چند روز برطرف می‌شود. اما خونریزی زیاد یا مداوم، یا خونریزی که با فشار ساده متوقف نمی‌شود، باید توسط پزشک بررسی شود.

جمع‌بندی

بندناف نوزادان تا 4 هفته بعد از به دنیا آمدن آن­ها خشک می­شود. هیچ ترفند و راهکاری وجود ندارد که بتوانید زودتر آن را از شکم نوزاد جدا کنید. تنها باید به نکات مراقبتی توجه کنید تا فرزندتان دچار عفونت نشود. برای راهنمای کامل مراقبت روزانه از بند ناف، مقاله‌ی اختصاصی مراقبت از بند ناف نوزاد را نیز مطالعه کنید.

مقالات بعدی

آیا می‌توان به کودک غذای دریایی داد؟

مشاهده قبلی ۱۴۰۲/۰۷/۱۸

راهنمای خرید پتوی نوزاد

۱۴۰۲/۰۷/۱۸

مشاهده بعدی