تخم شربتی (دانه چیا) یک ماده غذایی فوقالعاده است که دارای فواید بسیار زیادی میباشد. مصرف تخم شربتی در بارداری میتواند به شما کمک کند تا نیاز خود به چندین ماده غذایی هم را به طور روزانه برآورده کنید.
تخم شربتی قبلا مادهای بود که فقط در عطاریها پیدا میشد. اما اخیراً در بسیاری از موارد، از فروشگاههای مواد غذایی گرفته تا منوی رستورانها و دستور غذاهای پیشنهادی در شبکههای اجتماعی استفاده میشود و دلیل خوبی برای آن وجود دارد. این دانههای سیاه و سفید ساده احتمالاً فقط 1 میلیمتر قطر داشته باشند؛ اما آنها یک ماده غذایی بسیار سالم و مملو از مواد غذایی مهم هستند؛ از جمله مواد غذایی که به ویژه در دوران بارداری مفید به شمار میروند.
قطعاً شما نمیخواهید در دوران بارداری چیزی را بخورید که برای شما یا کودک شما مضر باشد. اما با این که احتیاط شرط عقل است، اما تخم شربتی برای اکثر افراد در دوران بارداری بی خطر است. در این مقاله نگاه دقیقتری به معایب و مزایای مصرف تخم شربتی در دوران بارداری میاندازیم.
پاسخ کوتاه
بله، مصرف دانه چیا و تخم شربتی در بارداری در حد اعتدال (حدود ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری در روز) بیخطر و مفید است. این دانهها سرشار از فیبر، امگا ۳، آهن، کلسیم، منیزیم و آنتیاکسیدان هستند و به رفع یبوست، تنظیم قند و فشار خون، پیشگیری از کمخونی و تقویت استخوانهای جنین کمک میکنند. بهتر است دانهها را پیش از مصرف در آب، ماست یا شیر خیس کنید تا در مری متورم نشوند و خطر خفگی نداشته باشند. مادرانی که داروی قند خون مصرف میکنند باید پیش از افزودن آن به رژیم غذایی با پزشک مشورت کنند.
نکته: «دانه چیا» و «تخم شربتی» دو دانهی متفاوت اما بسیار شبیه به هم هستند که هر دو منبع غنی فیبر و امگا ۳اند و اغلب بهجای یکدیگر استفاده میشوند؛ توصیههای این مقاله برای هر دو صادق است. دانه چیا از گیاه مریمگلی (Salvia hispanica) از خانوادهی نعناع بهدست میآید و در آب با جذب چند برابر وزن خود، بافتی ژلهمانند ایجاد میکند.
فواید مصرف تخم شربتی در دوران بارداری
خوردن تخم شربتی به قدری آسان است که دل آدم میخواهد آن را به همه چیز اضافه کند: بلغور جو دوسر، نوشیدنی، ماست و حتی بستنی. در ادامه برخی از دلایلی که چرا خوردن تخم شربتی در بارداری میتواند یک ایده خوب باشد را نام میبریم:
تخم شربتی، راهکاری طبیعی برای رفع یبوست در بارداری
یبوست یکی از مشکلات شایع دوران بارداری است که بهدلیل تغییرات هورمونی، کاهش فعالیت بدنی و فشار رحم بر رودهها ایجاد میشود. این مشکل نهتنها باعث احساس ناراحتی و سنگینی میشود، بلکه در صورت تداوم میتواند به عوارضی مانند هموروئید منجر شود. تخم شربتی بهعنوان یک ماده غذایی سرشار از فیبر محلول، نقش موثری در بهبود عملکرد روده و پیشگیری از یبوست دارد.
مصرف دو قاشق غذاخوری تخم شربتی، حدود 8 گرم فیبر دارد که حدود 32 درصد از مقدار توصیه شده روزانه در دوران بارداری را تشکیل میدهد.
وقتی تخم شربتی با آب ترکیب میشود، لعابی ژلهمانند اطراف دانهها تشکیل میشود که به حرکت بهتر مواد غذایی در دستگاه گوارش کمک کرده و عمل دفع را آسانتر میکند. مصرف منظم این دانههای مغذی، بهویژه در وعدههایی مانند صبحانه یا میانوعدهها، میتواند حرکات روده را تنظیم کرده و از تجمع مواد زائد جلوگیری کند. بنابراین، تخم شربتی یک گزینه طبیعی، ایمن و مؤثر برای کاهش یبوست در دوران بارداری محسوب میشود.
فشار خون شما را تنظیم میکند
در دوران بارداری، حفظ فشار خون در محدوده طبیعی اهمیت زیادی دارد، چرا که افزایش فشار خون میتواند خطراتی مانند پرهاکلامپسی ایجاد کند. تخم شربتی حاوی مقادیر قابل توجهی پتاسیم، منیزیم و امگا ۳ است که هر سه نقش مهمی در کاهش و تنظیم فشار خون دارند. پتاسیم با کاهش اثرات منفی سدیم در بدن، به تنظیم فشار خون کمک میکند.
گلبولهای قرمز شما را تقویت میکند
آیا دست و پای شما آنقدر سرد است که مجبور میشوید در خانه دستکش و جوراب بپوشید؟بیش از حد معمول احساس خستگی میکنید؟ آیا نگران سرگیجه داشتن خود هستید؟ ممکن است کمبود آهن داشته باشید. همانطور که قطعا میدانید، بارداری میتواند عوارض زیادی بر بدن شما وارد کند؛ بنابراین داشتن عوارض مرتبط با بارداری مانند کم خونی و کمبود آهن در این دوران غیر معمول نیست. وقتی به آن فکر کنید، میبینید که این موضوع منطقی است. حتی اگر قبل از بارداری بدن شما یک دستگاه تولید آهن بود، اکنون بدن شما نه تنها به خود شما خون میدهد، بلکه به نوزادتان نیز خون میرساند.
مشکل این است که در بدن بسیاری از زنان باردار گلبولهای قرمز کافی تولید نمیشود که این میتواند باعث کم خونی آنها شود. اساساً، برای مقدار کم گلبولهای قرمز خون دارو تجویز میشود. یک مکمل با کیفیت حاوی آهن در دوران بارداری میتواند به این مشکل کمک کند یا پزشک متخصص زنان یا ماما ممکن است مکمل آهن خاصی را به شما توصیه کند.
اما افزایش دریافت آهن از طریق غذا نیز میتواند واقعا به تقویت گلبولهای قرمز بدن شما کمک کند. با این که اسفناج و گوشت قرمز ممکن است به دلیل مقدار آهن خود معروفتر باشند، تخم شربتی نیز یک منبع عالی به شمار میرود که حاوی حدود 2 میلی گرم در هر 2 قاشق غذاخوری است.
تخم شربتی دندانها و استخوان های کودک را تقویت میکند
طبیعی است که شما هر کاری برای کمک به سلامت نوزاد کوچک خود انجام خواهید داد. در حال حاضر، احتمالاً پزشک شما اهمیت دریافت کلسیم کافی در رژیم غذایی را به شما توضیح داده است. به طور معمول، شما به حدود 1000 میلی گرم کلسیم در روز نیاز دارید. اما فکر نکنید که برای برآورده کردن این نیاز، مجبور هستید چندین لیوان شیر بخورید. مگر این که کاملاً عاشق یک ماده غذایی خاص باشید، احتمالاً بهتر است مواد غذایی را با هم ترکیب کنید. تنوع چاشنی زندگی است، اینطور نیست؟
شما میتوانید کلسیم را از میوهها و سبزیجات مختلف و بله، حتی تخم شربتی دریافت کنید. دو قاشق غذاخوری از این ماده غذایی بسیار مفید حدود 152 میلی گرم کلسیم دارد.
به شما کمک میکند مدت بیشتری سیر بمانید
گرسنگی بارداری چیزی است که تا زمانی که آن را تجربه نکنید، درک نخواهید کرد. گرسنگی تقریباً مداوم میتواند شما را به یک جانور درنده تبدیل کند. اما پرخوری نه تنها ناسالم است، بلکه راهی سریع برای افزایش وزن بیش از حد در دوران بارداری میباشد. این به معنای گرسنگی دادن به خود یا جنین خود نیست؛ اما باید پروتئین را دوست خود به حساب بیاورید.
در دوران بارداری هر چه غذاهای غنی از پروتئین بیشتری بخورید، کمتر احساس گرسنگی خواهید کرد. بنابراین در صورت امکان، کمی تخم شربتی را به رژیم غذایی خود اضافه کنید. در هر 2 قاشق غذاخوری، حدود 4 گرم پروتئین وجود دارد.
منبع خوبی از امگا 3 به شمار میرود
اگر با امگا 3 آشنا هستید، قطعا میدانید که چگونه این اسیدهای چرب میتوانند به کاهش التهاب مزمن، کمک به سلامت چشم و حتی کاهش اضطراب و افسردگی کمک کنند. اما آیا میدانستید که امگا 3 همچنین باعث رشد سالم مغز در نوزادان متولد نشده میشود و حتی ممکن است به بارداری سالم کمک کند؟ بنابراین، چگونه میتوانید امگا 3 بیشتری را در رژیم غذایی خود دریافت کنید؟ شما میتوانید با خوردن بیشتر ماهیهای کم جیوه مانند سالمون، صدف، ساردین و میگو شروع کنید.
اما اگر بارداری حس چشایی شما را تغییر داده است و حتی فکر خوردن ماهی شما را ناراحت میکند، این دانههای کوچک اما سرشار از امگا 3 جایگزین خوبی برای ماهی هستند. 28 گرم تخم شربتی حاوی حدود 5 گرم امگا 3 میباشد.
لازم به ذکر است که امگا 3 موجود در تخم شربتی، اسید آلفا لینولنیک (ALA) است و مطالعات در رابطه با ارتباط امگا 3 و بارداری بر روی اسید ایکوزاپنتانوئیک (EPA) و دوکوزاهگزانوئیک اسید (DHA) متمرکز است که بیشتر در گوشت ماهی یافت می شود. بنابراین، برای دریافت DHA و EPA مورد نیاز بدن و مغز و کودک خود، علاوه بر دانههای چیا سایر منابع امگا 3 را نیز در نظر بگیرید یا با پزشک خود در مورد مصرف یک مکمل ویتامین دوران بارداری که دارای DHA و/یا EPA است صحبت کنید.
میتواند به شما در حفظ میزان قند خون مناسب کمک کند
هورمونهای بارداری میتوانند باعث تجمع گلوکز در خون شما شوند که برای جلوگیری از ابتلا به دیابت بارداری باید تحت کنترل باشد.
این چیزی نیست که آن را ساده بگیرید؛ زیرا قند خون بالا میتواند بر سلامت کودک شما و سلامت شما تاثیر منفی بگذارد. خبر خوب این است که فیبر موجود در تخم شربتی نه تنها از یبوست جلوگیری میکند، بلکه میتواند با کاهش سرعت جذب قند در جریان خون، به تنظیم قند خون نیز کمک کند.

میتواند انرژی شما را بیشتر کند
بیایید صادق باشیم، چه کسی نمیخواهد در دوران بارداری انرژی بیشتری داشته باشد؟ چه در خارج از خانه کار کنید یا یک مادر خانه دار باشید که از کودکان دیگر خود مراقبت میکند، ممکن است به نظر برسد که سطح انرژی شما در دوران بارداری در پایین ترین حد خود قرار دارد.
تخم شربتی به عنوان یک چربی سالم، میتواند انرژی مورد نیاز را برای دوران بارداری به شما بدهد. البته تخم شربتی خستگی را از بین نمیبرد؛ این دانهها یک ماده غذایی بسیار مفید هستند، نه یک درمان معجزه آسا. حقیقت تلخ این است که حمل و رشد جنین در دوران بارداری برای مادر باردار بسیار خسته کننده است. اما چربیهای سالم اغلب میتوانند اشتهای شما را تقویت کنند.
میتواند به کنترل وزن شما کمک کند
افزایش وزن در بارداری طبیعی است، اما اضافهوزن بیش از حد میتواند مشکلاتی مانند دیابت بارداری و فشار خون بالا را به همراه داشته باشد. تخم شربتی با ایجاد حس سیری طولانیمدت، کاهش اشتهای کاذب، و جلوگیری از نوسانات قند خون، میتواند به مادر کمک کند تا کنترل بهتری بر تغذیه خود داشته باشد. فیبر موجود در آن نیز به کاهش میل به خوردن میانوعدههای ناسالم کمک میکند.ا
سایر مواد غذایی و آنتی اکسیدانها
تحقیقات علمی نشان میدهند که برای مثال، کمبود برخی از آنتی اکسیدانهای موجود در تخم شربتی مانند روی، سلنیوم و منگنز میتواند خطر پره اکلامپسی و محدودیت رشد جنین را افزایش دهد. کمبود این مواد همچنین میتواند خطر ابتلا به برخی از بیماریها از جمله دیابت و بیماری های قلبی را در بزرگسالی افزایش دهد.
بنابراین، خوردن تخم شربتی و سایر غذاهای غنی از آنتی اکسیدان ممکن است این خطرات را کاهش دهد.
سایر مواد مغذی موجود در تخم شربتی مانند منیزیم نیز در دوران بارداری مفید است. برای مثال، مصرف کافی منیزیم ممکن است از کودک در برابر ابتلا به اگزما، یک بیماری پوستی خارش دار و دردناک محافظت کند. هر 28 گرم (حدود 2 قاشق غذاخوری) تخم شربتی حاوی مواد غذایی زیر است:
- 95 میلی گرم منیزیم (تقریباً 27٪ از RDA در دوران بارداری)
- 0.8 میلی گرم منگنز (تقریباً 39٪ از مصرف کافی در دوران بارداری)
- 15.6 میکروگرم سلنیوم (26٪ از RDA در دوران بارداری)
- 1.3 میلی گرم روی (تقریباً 12٪ از RDA در دوران بارداری)
سایر فواید مصرف تخم شربتی در دوران بارداری
- آهن: تخمین زده میشود که 40 درصد از زنان در سراسر جهان کم خونی دارند که یک فقر شدید آهن است. مصرف تخم شربتی منبع بزرگی از آهن در رژیم غذایی شما در دوران بارداری به شمار میرود و احتمالا خطر ابتلای شما به کمبود آهن یا کم خونی را کاهش میدهد. آهن در ساخت هموگلوبین، پروتئینی که در گلبولهای قرمز خون شما یافت میشود، مهم است و اکسیژن را از ریهها به دام میاندازد و آن را در سراسر بدن شما حرکت میدهد. اگر در رژیم غذایی خود آهن کافی نداشته باشید، بدن شما نمیتواند هموگلوبین کافی تولید کند و بعد از آن نمیتواند اکسیژن را به خوبی در بدن شما انتقال دهد.
- کلسیم: آیا میدانستید که 2 قاشق غذاخوری از دانههای مغذی تخم شربتی حاوی کلسیم بیشتری نسبت به 100 میلی لیتر شیر گاو یا شیر غنی شده گیاهی هستند؟ کلسیم در دوران بارداری برای سلامت دندانها و استخوانهای شما بسیار مهم است؛ اما از رشد استخوانها و دندانهای کودک شما نیز حمایت میکند.
- منیزیم: منیزیم یک ماده معدنی است که در دوران بارداری برای تولید آنزیم ضروری است تا به رشد و توسعه سیستم عصبی و ماهیچههای نوزاد شما کمک کند. منیزیم همچنین به رشد استخوانها و دندانهای نوزاد شما کمک میکند. مصرف تخم شربتی به معنای این است که یک منبع عالی منیزیم در رژیم غذایی شما وجود دارد.
- روی: در بارداری روی به ساخت سلولهای جدید از جمله سلولهای چشم، مغز و سیستم ایمنی نوزاد کمک میکند. تخم شربتی 1.3 میلی گرم روی را در 2 قاشق غذاخوری فراهم میکند که تقریباً ¼ نیاز روزانه شما به روی در چنین ماده غذایی کمی است.
- خاصیت ضدباکتریایی: بدن مادر باردار بهطور طبیعی با کاهش ایمنی مواجه میشود. ترکیبات آنتیاکسیدانی موجود در تخم شربتی، از جمله پلیفنولها، خاصیت ضدباکتریایی و ضدقارچی دارند که میتوانند از بدن در برابر عفونتهای شایع محافظت کنند. این خاصیت به ویژه در فصلهای سرد یا زمانهایی که بدن مستعد بیماری است اهمیت بیشتری دارد.
ارزش غذایی دانه چیا و تخم شربتی
برای اینکه دید دقیقتری از خواص این دانههای مغذی داشته باشید، ارزش غذایی هر ۱۰۰ گرم دانه چیا در جدول زیر آمده است:
| مواد مغذی | مقدار در ۱۰۰ گرم |
| کالری | 486 کیلوکالری |
| کربوهیدرات | 42.14 گرم |
| پروتئین | 16.5 گرم |
| فیبر | 34.4 گرم |
| چربی | 30.7 گرم |
| ویتامین B1 (تیامین) | 0.62 میلیگرم |
| ویتامین B3 (نیاسین) | 8.83 میلیگرم |
| ویتامین E | 0.5 میلیگرم |
| پتاسیم | 407 میلیگرم |
| کلسیم | 631 میلیگرم |
| آهن | 7.72 میلیگرم |
| منیزیم | 335 میلیگرم |
| روی | 4.58 میلیگرم |
| فسفر | 860 میلیگرم |
| فولات | 49 میکروگرم |
مضرات مصرف تخم شربتی در دوران بارداری
آیا خیلی خوب ممکن است مساوی با بد باشد؟ گاهی و شاید این موضوع حتی در مورد تخم شربتی بسیار مفید نیز صدق کند. در ادامه تعدادی از مضرات تخم شربتی که باید در مورد آنها بدانید را بررسی خواهیم کرد.
اسهال یا ناراحتی معده میتواند ناشی از خوردن زیاد تخم شربتی باشد
تخم شربتی سالم و طبیعی است؛ اما این این بدین معنا نیست که میتوانید در مصرف آن زیاده روی کنید.
تخم شربتی یک غذای پر فیبر است و اگر به مصرف این مقدار فیبر عادت ندارید، خوردن بیش از حد این دانهها میتواند باعث ایجاد اسهال و سایر ناراحتیهای معده در شما شود و بیایید صادق باشیم، این آخرین چیزی است که میخواهید در دوران بارداری تجربه کنید. به خصوص اگر هنوز با حالت تهوع صبحگاهی دست و پنجه نرم میکنید.
به طور معمول، شما میتوانید 1 تا 2 قاشق غذاخوری تخم شربتی را در روز بدون مشکل بخورید. اما اگر فیبر بیشتری را در رژیم غذایی خود اضافه میکنید، با مصرف 1 قاشق غذاخوری تخم شربتی شروع کنید تا از بروز عوارض آن جلوگیری کنید.
احتمال تداخلات دارویی با تخم شربتی وجود دارد
تخم شربتی برای بسیاری از زنان باردار بی خطر است؛ اما صحبت با پزشک قبل از گنجاندن این دانهها در رژیم غذایی خود ضرری ندارد. اگر از قبل برای کنترل قند خون خود دارو مصرف میکنید، افزودن تخم شربتی به رژیم غذایی شما میتواند با داروهای شما تداخل داشته باشد و باعث کاهش یا افزایش قابل توجه سطح قند شما شود.
تخم شربتی میتواند خطر خفگی داشته باشد
به احتمال زیاد، شما با تخم شربتی خفه نمیشوید؛ اما هنوز یک خطر برای مصرف آن وجود دارد.
اگر این اولین بار است که تخم شربتی میخورید، احتمالاً نمیدانید که دانهها آن میتوانند به سرعت متورم شوند و 10 برابر وزن خود آب جذب کنند. اگر یک قاشق تخم شربتی بخورید و بلافاصله بعد از آن آب بنوشید، دانههای آن ممکن است در مری شما منبسط شوند. تورم دانه تخم شربتی میتواند یک تجربه ترسناک باشد. این به خصوص در صورتی صادق است که در حال حاضر با خلط گلوی بیشتری روبرو هستید که بارداری میتواند باعث ایجاد آن شود.
بهتر است به جای خوردن یک قاشق کامل تخم شربتی، دانههای آن را روی غذا بپاشید. همچنین خیساندن دانههای چیا در آب یا آب میوه برای تهیه نوشیدنی یا پودینگ ژله مانند در نظر بگیرید. به این ترتیب دانههای تخم شربتی قبل از خوردن در آب منبسط میشوند.
مصرف دانه چیا در دوران شیردهی
دانه چیا و تخم شربتی نهتنها در بارداری، بلکه در دوران شیردهی نیز مفید هستند. بدن مادر روزانه به حدود ۴۵۰ تا ۵۰۰ کالری اضافی برای تولید شیر نیاز دارد و فیبر و پروتئین این دانهها به هضم و ایجاد حس سیری کمک میکند. نکتهی مهمتر اینکه برخی تحقیقات نشان میدهد مصرف دانه چیا در سهماههی آخر بارداری و ماههای اول شیردهی ممکن است محتوای DHA شیر مادر را افزایش دهد؛ DHA برای رشد مغز نوزاد اهمیت زیادی دارد. سایر مواد مغذی مانند کلسیم نیز از طریق شیر مادر به نوزاد میرسد، بنابراین ادامهی مصرف این دانهها پس از زایمان توصیه میشود.
بهترین زمان و طرز مصرف دانه چیا در بارداری
زمان مشخص و اجباری برای مصرف دانه چیا یا تخم شربتی وجود ندارد و میتوانید آن را در هر وعدهای بگنجانید؛ اما بهترین زمانها برای بهرهمندی بیشتر عبارتاند از:
- صبحها همراه صبحانه: افزودن دانه چیای خیسخورده به بلغور جو دوسر، ماست یا اسموتی، انرژی پایدار و حس سیری طولانی برای شروع روز فراهم میکند.
- بهعنوان میانوعده: پودینگ چیا یا نوشیدنی خیسخورده، میانوعدهای سالم برای کنترل گرسنگی و قند خون است.
- در صورت یبوست، همراه با آب کافی: برای اثر ملین، دانهها را با مقدار کافی مایعات مصرف کنید تا فیبر بهدرستی عمل کند.
مهمترین نکته این است که دانهها را حتماً پیش از مصرف حداقل ۱۰ تا ۱۵ دقیقه در آب، شیر یا ماست خیس کنید تا لعاب ژلهمانند تشکیل شود؛ این کار هم هضم را آسانتر میکند و هم از متورم شدن دانهها در مری و خطر خفگی جلوگیری میکند. مقدار پیشنهادی روزانه حدود ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری است و بهتر است مصرف را با ۱ قاشق شروع کنید.
پرسشهای پرتکرار
چه مقدار دانه چیا در بارداری مجاز است؟
مصرف روزانه ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری (حدود ۲۸ گرم) دانه چیا یا تخم شربتی برای بیشتر مادران باردار بیخطر است. اگر به رژیم پرفیبر عادت ندارید، با ۱ قاشق شروع کنید تا دچار نفخ یا اسهال نشوید.
تفاوت دانه چیا و تخم شربتی چیست؟
هر دو دانههای ریز و پرفیبری هستند که در آب لعاب ژلهمانند تولید میکنند. دانه چیا کمی درشتتر و خاکستری/سیاهوسفید است و امگا ۳ بیشتری دارد، در حالی که تخم شربتی ریزتر و کاملاً سیاه است. از نظر خواص در بارداری بسیار مشابهاند و بهجای یکدیگر قابل استفاده هستند.
آیا دانه چیا در بارداری باعث سقط میشود؟
خیر، شواهد علمی نشان نمیدهد که مصرف متعادل دانه چیا خطر سقط داشته باشد. برعکس، مواد مغذی آن مانند فولات، آهن و امگا ۳ به بارداری سالم کمک میکنند. تنها باید از مصرف بیشازحد و مصرف دانههای خیسنشده پرهیز کرد.
آیا دانه چیا برای دیابت بارداری خوب است؟
فیبر بالای دانه چیا با کند کردن جذب قند به تنظیم قند خون کمک میکند و میتواند برای پیشگیری از دیابت بارداری مفید باشد. اما اگر داروی کنترل قند مصرف میکنید، پیش از افزودن آن به رژیم غذایی با پزشک مشورت کنید، چون ممکن است قند خون را بیش از حد کاهش دهد.
سخن آخر
دانههای تخم شربتی ممکن است اندازه کوچکی داشته باشند، اما خاصیت کوچکی در مورد فواید تغذیهای آنها وجود ندارد. بنابراین چه به دنبال انرژی بیشتری در دوران بارداری خود هستید و چه میخواهید سعی کنید از شر یبوست خلاص شوید، به مصرف تخم شربتی ادامه دهید و مقداری از آن را روی غذای خود بپاشید.
همچنین مصرف دانههای تخم شربتی را فقط به این دلیل که زایمان کرده اید متوقف نکنید؛ زیرا فواید سلامتی آنها برای همه افراد است.
علاقهمندان به تغذیهی صحیح در بارداری میتوانند فهرست کامل خوراکیهای مجاز و ممنوع را نیز مطالعه کنند.
در صورت مفید بودن این مقاله برای شما لطفا امتیاز دهید.












