سوزش ادرار در کودکان؛ علت، درمان خانگی و زمان مراجعه به پزشک

درد سوزش همراه با ادرار، سوزش ادرار نامیده می‌شود. ممکن است نشانه عفونت ادراری کودکان یا سایر مشکلات ادراری باشد. مثانه ممکن است ملتهب شود. وقتی مثانه پر و خالی می‌شود، سوزش ادرار می‌تواند باعث درد شود.

اگر مجرای ادرار تحریک یا عفونی شود ممکن است کودک شما احساس درد کند. مجرای ادرار لوله‌ای است که ادرار را از مثانه به خارج از بدن می‌برد. صابون‌ها، حمام‌های آلوده می‌توانند باعث تحریک شوند و سوزش ادرار کودکان را به همراه داشته باشند. کودکان دختر ممکن است به دلیل تحریک یا عفونت واژن، ادرار دردناکی داشته باشند.

ممکن است کودک شما به آزمایش‌هایی نیاز داشته باشد تا بفهمید چه چیزی باعث سوزش ادرار در وی شده است. نحوه درمان این عارضه به علت آن بستگی دارد. مراقبت‌های بعدی بخش مهمی از درمان و ایمنی کودک شما است. اگر فرزندتان مشکل عفونت ادراری دارد به دکتر متخصص مراجعه کنید. بهتر است از نتایج آزمایش کودک خود مطلع شوید و فهرستی از داروهایی که کودکتان مصرف می‌کند، داشته باشید.

پاسخ کوتاه

سوزش ادرار در کودکان (دیسوری) معمولاً به دلیل تحریک شیمیایی ناشی از صابون و حمام کف‌دار، عفونت مجاری ادراری یا در کودکان دختر، چسبندگی لب‌های واژن ایجاد می‌شود. اگر سوزش با تب، خون در ادرار، درد پهلو یا کمر، یا علائمی که بیش از دو روز ادامه دارد همراه باشد، حتماً کودک را نزد پزشک ببرید. تحریک شیمیایی خفیف معمولاً طی یک تا سه روز و با رعایت بهداشت و مصرف مایعات کافی برطرف می‌شود، اما عفونت ادراری نیاز به تشخیص و درمان پزشکی دارد.

علت سوزش ادرار در کودکان

مجرای ادرار، ادرار را از مثانه به بیرون منتقل می‌کند. در کودکان دختر این مجرا بالای واژن قرار دارد و در کودکان پسر نیز مجرای ادرار در نوک آلت تناسلی قرار گرفته است. درد و سوزش ادرار کودکان و مجاری ادراری آن‌ها با نام دیسوریای کودکان شناخته می‌شود.

سوزش ادرار و عفونت ادراری در کودکان می‌تواند به خاطر تحریک یا التهاب در مجاری ادرار باشد. البته علت سوزش قطعی نیست. در کودکان معمولاً سوزش ادرار به دلیل تحریک شیمیایی می‌باشد. صابون‌ها و لوسیون‌های پوستی که هنگام شستشو وارد مجاری ادراری وی می‌شود می‌تواند این واکنش را به همراه داشته باشد.

 اگر عامل سوزش ادرار مواد شیمیایی باشد باید طی یک تا سه روز درمان شود. برای شناسایی علت اصلی سوزش ادرار نیاز به معاینه بدنی دقیق و ارزیابی آزمایشگاهی است.

گاهی اوقات ممکن است علت سوزش ادرار در کودکان عفونت مثانه باشد. آزمایش ادرار می‌تواند این مسئله را تایید کند. در صورت ابتلا کودک به عفونت باکتریایی مثانه، می‌توانید به پزشک کودکان مراجعه کنید. گاهی اوقات ممکن است کودک به عفونت ویروسی مثانه مبتلا شود.

عفونت ادراری در کودکان دختر

سوزش ادرار کودکان دختر که به التهاب در ناحیه خارجی واژن مبتلا هستند اتفاق می‌افتد. نحوه درمان این عارضه به علت سوزش واژن می‌تواند بستگی داشته باشد. پزشک متخصص معمولا برای درمان این عارضه از کرم یا پماد خاصی استفاده می‌کند. عفونت واژن در دختران می‌تواند ترشحات واژینال و سوزش ادرار را به همراه داشته باشد.

چسبندگی لب‌های واژن از جمله دلایل عمده‌ای است که موجب سوزش ادرار و عفونت ادراری کودکان دختر می‌شود. در این صورت پزشک می‌تواند از کرم استروژن برای درمان چسبندگی استفاده کند. از سوی دیگر آسیب‌های جزئی که در پی کنجکاوی طبیعی کودک نسبت به بدن خودش رخ می‌دهد نیز می‌تواند سوزش خفیف ادرار را به همراه داشته باشد. در موارد نادر، سوزش ادرار همراه با کبودی، زخم یا آسیب غیرقابل‌توضیح در ناحیه‌ی تناسلی می‌تواند نشانه‌ی آزار جنسی باشد؛ در چنین شرایطی، یا اگر هرگونه رفتار یا نشانه‌ی نگران‌کننده‌ی دیگری مشاهده کردید، حتماً و بدون تأخیر با پزشک اطفال یا مراجع تخصصی مرتبط مشورت کنید تا ارزیابی ایمن و محرمانه انجام شود.

درمان خانگی سوزش ادرار کودکان دختر و پسر

راهکارهای زیر به شما کمک می‌کند تا سوزش ادراری کودکان خود را در خانه درمان کنید و ابتلای کودک خود به آن پیشگیری کنید.

1. اندام تناسلی کودک را به آرامی با آب و صابون و پارچه تمیز بشویید.
2. حتما توجه کنید که صابون وارد مجرای ادراری کودک نشود سپس شست‌وشو را به خوبی خشک کنید.
3. دختران را تشویق کنید تا خود را از جلو به عقب بشویند و پاک کنند. این نکته به کاهش احتمال ورود باکتری به مجرای ادرار کمک می‌کند.
4. اگر وان حمام باعث ایجاد سوزش در ناحیه تناسلی کودک می‌شود بهتر است وان حمام را ضدعفونی کنید.
5. می‌توانید از کرم‌های معمولی ضد سوختگی استفاده کنید.
6. لباس کودک را با مواد شوینده که مناسب پوست کودک است و عاری از هر گونه مواد معطر و اسانس می‌باشد، بشویید.
7. لباس‌های کودک را در زیر نور خورشید خوشک کنید.
8. اجازه دهید نور آفتاب به لباس‌ها بتابد.
9. لباس‌های کودک را به خصوص لباس‌هایی را که در تماس با اندام تناسلی کودک است از هرگونه ذرات غبار و آلودگی به دور نگه دارید.
10. هنگام شستشوی لباس کودک آن را جدا از لباس‌های سایر افراد خانه بشویید.
11. می‌توانید از یک پزشک متخصص در این زمینه کمک بگیرید تا علت سوزش ادرار مشخص شود و بتواند از داروهای مورد نظر برای درمان عفونت مجراری ادرار استفاده کند.

درمان سوزش ادرار کودکان به کمک طب سنتی

1.    مقدار زیادی آب به او بدهید.

از کودک خود تا حد امکان آب بنوشید. تکرر ادرار به دفع سریع‌تر سموم کمک می‌کند. با این حال، او را مجبور به نوشیدن آب نکنید. اگر کودک شما کمتر از 6 ماه سن دارد، به جای آب به او شیر بدهید.

2.    به کودکتان آب میوه بدهید.

طبق توصیه‌ی آکادمی اطفال آمریکا، به کودکان زیر یک سال نباید هیچ نوع آب میوه‌ای داده شود؛ در این سن فقط شیر مادر یا شیر خشک کافی است. برای کودکان بالای یک سال، برخی خانواده‌ها از آب زغال‌اخته یا آب آناناس رقیق‌شده استفاده می‌کنند، اما شواهد علمی قطعی درباره‌ی تأثیر این میوه‌ها در پیشگیری یا درمان عفونت ادراری کودکان محدود است و نباید جایگزین درمان تجویزشده توسط پزشک شود.

به یاد داشته باشید که قبل از دادن هرگونه آب میوه به کودک خود حتماً با پزشک متخصص اطفال مشورت کنید و آن را رقیق ارائه دهید، زیرا برخی از آب میوه‌ها می‌توانند اسیدیته ادرار را افزایش دهند.

3.   استفاده از آب لیمو

آب لیمو رقیق‌شده می‌تواند با افزایش میل کودک به نوشیدن مایعات، به دفع بیشتر ادرار و شست‌وشوی طبیعی مجاری ادراری کمک کند. البته برخلاف باور رایج، نوشیدن آب لیمو تأثیر معناداری بر pH خون بدن ندارد؛ بدن این مقدار را همیشه در محدوده‌ای ثابت و ایمن تنظیم می‌کند. این روش صرفاً یک کمک جانبی برای افزایش مصرف مایعات است، نه یک درمان مستقل، و در کودکان زیر یک سال توصیه نمی‌شود.

4.    مناطق خصوصی کودک خود را تمیز نگه دارید.

پوشک کثیف کودکتان را در فواصل زمانی معین عوض کنید زیرا می‌تواند یکی از عوامل عفونت ادراری کودکان باشد. قبل از پوشیدن پوشک جدید، ابتدا نواحی خصوصی او را با دستمال‌های ضد میکروبی کودک تمیز کنید. قبل از انجام این کار حتما دست‌های خود را بشویید.

5.    حمام گرم

در صورت ابتلا کودک به عفونت ادراری یک بار در روز به کودک حمام آب گرم به همراه صابون ضد حساسیت بدهید. آب گرم باعث تسکین درد می‌شود و همچنین قسمت‌های خصوصی کودک شما را تمیز کرده و از رشد بیشتر باکتری‌ها جلوگیری می‌کند.

شما می‌توانید در این مواقع از صابون کرمی پینو بیبی استفاده کنید. این صابون هایپوآلرژنیک بوده و از روغن نارگیل و عصاره کالندولا تشکیل شده است که باعث حفظ طراوت و لطافت پوست حساس نوزاد و تقویت لایه‌های محافظ پوست وی می‌شود.

6.    از غذاهای غنی از ویتامین C استفاده کنید.

ویتامین C ادرار را اسیدی می‌کند و مثانه را سالم نگه می‌دارد. بنابراین، دادن میوه‌های غنی از ویتامین C یا مکمل‌های ویتامین C، پس از مشورت با پزشک، راه خوبی برای درمان عفونت ادراری در کودکان است.

پماد مناسب برای سوزش ادرار کودکان

گاهی اوقات پزشک برای درمان عفونت ادراری کودکان پماد تجویز می‌کند. این پماد می‌تواند یکی از موارد زیر باشد:

1. هیدروکورتیزون
2. بتامتازون
3. کلوبتازول
4. تاکرولیموس

بدون تجویز پزشک از این پمادها برای درمان سوزش ادرار کودکتان استفاده نکنید. 

چه موقع باید به پزشک مراجعه شود؟

 در صورتی که هر یک از موارد زیر را در کودک خود مشاهده کردید باید به پزشک مراجعه کنید:

• علائم سوزش ادرار پس از گذشت سه روز همچنان ادامه دارد.
• تب کودک ۳۸ درجه سانتی گراد یا بالاتر است.
• توانایی دفع ادرار را به دلیل درد ندارد.
• مشاهده افزایش قرمزی و بصورت بثورات در ناحیه تناسلی
• مشاهده لکه‌های خون در آلت یا واژن

در کودکانی که سن کمتری دارند ممکن است شکایت کمتری نسبت به سوزش ادرار یا دفع ادرار دردناک داشته باشند. سوزش ادرار کودکان علائمی دارد که می‌تواند در تشخیص و درمان آن کمک کننده باشد.

 علائم خاصی که نشان دهنده نیاز به پزشک است شامل مشاهده ترشح ادرار بدبو، تکرر ادرار، شب ادراری و بی‌اختیاری ادرار به خصوص در روز است. در این صورت پزشک در رابطه با مواد شوینده‌ای که برای شست‌وشوی بدن کودک و لباس‌های او استفاده می‌کنید، وان حمام, پارچه‌های لباس، پماد و داروهایی که کودک استفاده می‌کنید، تحقیق خواهد کرد. زیرا تمام این موارد ناحیه تناسلی کودک را تحریک می‌کند و می‌تواند منجر به سوزش ادرار کودکان شود.

پرسش‌های پرتکرار

آیا سوزش ادرار کودکان همیشه نشانه عفونت است؟

نه، سوزش ادرار می‌تواند به دلیل تحریک شیمیایی ناشی از صابون، کف حمام یا مواد شوینده هم ایجاد شود که با قطع تماس و رعایت بهداشت طی یک تا سه روز برطرف می‌شود. اما اگر سوزش با تب، بوی بد ادرار یا تکرر ادرار همراه باشد، احتمال عفونت مجاری ادراری وجود دارد و باید آزمایش ادرار انجام شود.

آیا آب میوه برای سوزش ادرار کودک توصیه می‌شود؟

خیر، به کودکان زیر یک سال نباید هیچ نوع آب میوه‌ای داده شود. برای کودکان بزرگ‌تر، برخی خانواده‌ها از آب زغال‌اخته یا آناناسِ رقیق‌شده به عنوان کمک جانبی استفاده می‌کنند، اما این روش‌ها جایگزین معاینه و درمان پزشکی نیستند و باید با تأیید پزشک اطفال مصرف شوند.

چگونه از سوزش ادرار کودک پیشگیری کنیم؟

پوشک را در فواصل منظم تعویض کنید، از صابون و شامپوی بدون رنگ و عطر استفاده کنید، حمام کف‌دار و مواد شوینده‌ی قوی را محدود کنید و به کودکان دختر آموزش دهید که از جلو به عقب خود را تمیز کنند تا از انتقال باکتری از ناحیه‌ی مقعد به مجرای ادرار جلوگیری شود.

چسبندگی لب‌های واژن خطرناک است؟

در بیشتر موارد خیر و بسیاری از دختربچه‌ها بدون نیاز به درمان و در طول زمان به‌طور طبیعی برطرف می‌شود. اما اگر باعث سوزش ادرار، عفونت مکرر یا مشکل در دفع ادرار شود، پزشک ممکن است کرم استروژن موضعی تجویز کند. هرگز بدون تجویز پزشک از این کرم‌ها استفاده نکنید.

سخن آخر

عفونت ادراری کودکان یک عفونت در دستگاه ادراری کودک شما است. این دستگاه ادراری شامل کلیه‌ها، حالب‌هایی که آن‌ها را به مثانه وصل می‌کند و مجرای ادرار که در آن ادرار از بدن او خارج می‌شود، می‌شود. باکتری‌ها (میکروب‌ها) از طریق پوست اطراف راست روده و اندام تناسلی یا از طریق جریان خون از هر قسمت از بدن (که بسیار کمتر رایج است) وارد دستگاه ادراری می‌شوند.

از آنجایی که ممکن است زمانی که یک کودک عفونت دارد، مشخص نباشد، به خصوص اگر خیلی کوچک باشد که علائم خود را بیان کند، سوزش ادرار کودکان نوپا گاهی اوقات مورد توجه قرار نمی‌گیرد. برای جلوگیری از گسترش عفونت و آسیب رساندن به کلیه ها، عفونت‌های دستگاه ادراری نیاز به درمان فوری دارند.

مقالات بعدی

بررسی نوزاد در ۲۴ ساعت بعد از تولد

مشاهده قبلی ۱۴۰۲/۰۷/۱۸

ویار حاملگی چیست؟

۱۴۰۲/۰۷/۱۸

مشاهده بعدی