تغذیه کودک در سرماخوردگی؛ چه بخورد و چه نخورَد؟

تغذیه کودک در سرماخوردگی؛ چه بخورد و چه نخورَد؟

در تغذیه کودک سرماخورده، مایعات و ادامه غذای معمول مهم‌تر از پیدا کردن یک غذای «مقوی» یا درمان‌کننده‌اند. کاهش اشتها برای چند روز شایع است؛ کودک را مجبور به خوردن نکنید و خوراکی‌های آشنا را در حجم کم و دفعات بیشتر پیشنهاد دهید. اگر سرفه، تب یا گرفتگی شدید است، راهنمای سرماخوردگی نوزاد و کودک...

نویسنده:

ایرمان جلیلزاده

بروزرسانی:

۱۴۰۵/۰۵/۳۰

شیوه تولید:

اصول انتشار محتوا

پاسخ کوتاه

در سرماخوردگی، مهم‌ترین هدف ادامه شیر و پیشگیری از کم‌آبی است؛ هیچ غذای خاصی ویروس را درمان نمی‌کند. نوزاد شیر مادر یا شیرخشک را در حجم کمتر و دفعات بیشتر دریافت کند. کودک بزرگ‌تر می‌تواند آب، سوپ و غذاهای معمول و قابل‌تحمل بخورد. عسل فقط بالای یک سال مجاز است. کاهش واضح ادرار، ناتوانی در نوشیدن، بی‌حالی یا سختی تنفس نیازمند ارزیابی پزشکی است.

در تغذیه کودک سرماخورده، مایعات و ادامه غذای معمول مهم‌تر از پیدا کردن یک غذای «مقوی» یا درمان‌کننده‌اند. کاهش اشتها برای چند روز شایع است؛ کودک را مجبور به خوردن نکنید و خوراکی‌های آشنا را در حجم کم و دفعات بیشتر پیشنهاد دهید.

اگر سرفه، تب یا گرفتگی شدید است، راهنمای سرماخوردگی نوزاد و کودک را نیز بخوانید.

کودک سرماخورده براساس سن چه بخورد؟

سن	اولویت تغذیه	نکته ایمنی
زیر ۶ ماه	فقط شیر مادر یا شیرخشک، در حجم کمتر و دفعات بیشتر	آب، دمنوش، آبمیوه و عسل ندهید.
۶ تا ۱۲ ماه	ادامه شیر به‌عنوان غذای اصلی؛ غذای کمکی آشنا و نرم در صورت تمایل	عسل تا پایان ۱۲ ماهگی ممنوع است.
۱ تا ۲ سال	آب، شیر معمول کودک و وعده‌های کوچک از غذای خانواده با بافت مناسب	خطر خفگی و مقدار نمک و شکر را در نظر بگیرید.
بالاتر از ۲ سال	آب، سوپ، میوه و غذاهای معمول و قابل‌تحمل	نوشیدنی بسیار شیرین یا کافئین‌دار جای آب و غذا را نگیرد.

چه مایعاتی برای کودک سرماخورده مناسب‌اند؟

نوزاد: شیر مادر یا شیرخشک را قطع یا رقیق نکنید. گرفتگی بینی را پیش از شیر خوردن با سالین باز کنید.
کودک بزرگ‌تر: آب، سوپ رقیق و مایعات معمول او را مرتب پیشنهاد دهید.
تب یا استفراغ: جرعه‌های کوچک و مکرر بهتر تحمل می‌شوند. درباره محلول خوراکی جبران آب و املاح با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
نوشیدنی ولرم: ممکن است گلودرد را آرام کند؛ نوشیدنی داغ خطر سوختگی دارد.

غذاهای مناسب هنگام بی‌اشتهایی

غذایی را انتخاب کنید که کودک می‌شناسد و راحت می‌خورد؛ برای مثال سوپ، برنج نرم، سیب‌زمینی، ماست، تخم‌مرغ کاملاً پخته، میوه نرم یا غذای معمول خانواده با بافت مناسب سن. لازم نیست همه گروه‌های غذایی در هر وعده کامل باشند. وقتی حال کودک بهتر شود، اشتها معمولاً برمی‌گردد.

غذاهای بسیار چرب یا حجیم ممکن است در کودک تهوع‌دار بدتر تحمل شوند، اما ممنوعیت عمومی ندارند. غذا را با اجبار، تهدید یا جایزه‌دادن تحمیل نکنید.

آیا شیر و لبنیات خلط را بیشتر می‌کنند؟

شواهد معتبری وجود ندارد که شیر در کودک سالم تولید مخاط را افزایش دهد. ممکن است بافت شیر برای مدت کوتاهی احساس غلظت در دهان ایجاد کند، اما این به معنی افزایش خلط ریه نیست. شیر مادر، شیرخشک یا لبنیات معمول کودک را فقط به علت سرماخوردگی حذف نکنید؛ مگر پزشک به دلیل مشخصی مانند حساسیت توصیه دیگری داده باشد.

عسل برای سرفه کودک

برای کودک بالای یک سال، حدود نصف تا یک قاشق چای‌خوری عسل ساده ممکن است سرفه شبانه را کمی تسکین دهد. عسل برای نوزاد زیر ۱۲ ماه به علت خطر بوتولیسم ممنوع است؛ حتی اگر در آب یا غذا حل شده باشد.

ویتامین C، زینک و مکمل‌ها

میوه و سبزی بخشی از رژیم سالم‌اند، اما هیچ خوراکی یا مکملی سرماخوردگی را فوری درمان نمی‌کند. دوز زیاد ویتامین C، زینک، روغن ماهی یا فرآورده‌های گیاهی می‌تواند عارضه یا تداخل ایجاد کند. مکمل را فقط در صورت نیاز مشخص و با توصیه متخصص بدهید.

هنگام سرماخوردگی چه چیزهایی ندهیم؟

عسل برای زیر یک سال
نوشیدنی بسیار داغ، انرژی‌زا یا کافئین‌دار
دمنوش و فرآورده گیاهی با ترکیب یا دوز نامشخص
غذاهای دارای خطر خفگی، مانند مغز کامل و تکه‌های سفت، برای خردسال
شربت سرماخوردگی مخلوط با غذا برای پنهان‌کردن دارو
مکمل یا آنتی‌بیوتیک خودسرانه

برای محدودیت داروها، مقاله داروی سرماخوردگی کودکان را ببینید.

علائم کم‌آبی در کودک سرماخورده

پوشک خیس یا دفعات ادرار به‌وضوح کمتر شده است.
دهان و زبان خشک‌اند یا هنگام گریه اشک کم است.
کودک مایعات را نمی‌پذیرد یا مرتب استفراغ می‌کند.
چشم‌ها گود افتاده، کودک بی‌حال یا بسیار خواب‌آلود است.
نوزاد نمی‌تواند به‌علت گرفتگی یا تنگی نفس شیر بخورد.

کاهش واضح ادرار، ناتوانی در نوشیدن، بی‌حالی یا سختی تنفس نیازمند تماس سریع با پزشک است. کبودی یا تقلا برای نفس‌کشیدن اورژانسی است.

سؤالات متداول

اگر کودک غذا نخورد چه کنیم؟

برای یک دوره کوتاه، مایعات و ادرار کافی مهم‌تر از حجم غذا هستند. وعده کوچک پیشنهاد دهید و اجبار نکنید. ادامه بی‌اشتهایی پس از بهبود یا کاهش وزن باید بررسی شود.

آب پرتقال سرماخوردگی را خوب می‌کند؟

خیر. میوه بخشی از تغذیه سالم است، اما آبمیوه ویروس را درمان نمی‌کند و ممکن است گلودرد یا ناراحتی معده را تشدید کند. آب و غذای معمول کافی‌اند.

جمع‌بندی

در سرماخوردگی، ادامه شیر، مایعات مناسب سن و غذای آشنا در حجم کم کافی است. شیر و لبنیات را به دلیل ترس از خلط حذف نکنید، عسل را زیر یک سال ندهید و از مکمل و دمنوش خودسرانه پرهیز کنید. نشانه‌های کم‌آبی یا اختلال تنفس مهم‌تر از مقدار غذای یک یا دو روز کودک‌اند.