درد مثانه در دوران بارداری

در دوران بارداری، بدن مادر به طرق مختلف تغییر می‌کند. برخی از تغییرات غیرمنتظره بارداری ممکن است بانوی باردار را غافلگیر کند. اما یک چیز وجود دارد که احتمالاً همه بانوان باردار برای آن آماده هستند: رفتن مکرر به دستشویی. ادرار کردن زیاد در دوران بارداری امری عادی است. اما این تنها راهی نیست که بارداری بر عادات مثانه بانوی باردار تأثیر می‌گذارد.

بارداری دوران منحصر به فردی است، نه تنها به دلیل تغییرات آناتومیکی، بلکه به دلیل تغییرات هورمونی در بدن. این تغییرات می‌توانند بر عادات دفع ادرار بانوی باردار تأثیر بگذارند و حتی خطر ابتلا به برخی بیماری‌ها را افزایش دهند. خوشبختانه، اقداماتی وجود دارد که می‌توانید برای سالم ماندن و حفظ سلامت مثانه خود در دوران بارداری انجام دهید. پینو بیبی چند راهکار را در این مقاله ارائه می‌دهد.

بررسی وضعیت مثانه در دوران بارداری

رابطه بین بارداری و مثانه پیچیده است، زیرا تغییرات هورمونی و تنظیمات فیزیکی با هم ترکیب می‌شوند تا مجموعه‌ای منحصر به فرد از چالش‌ها و تجربیات را برای مادران باردار ایجاد کنند. آلیانس اورولوژی چند مورد از تغییراتی را که در دوران بارداری رخ می‌دهد و بر مثانه تأثیر می‌گذارد، شرح داده است.

تأثیر هورمونی

یکی از عوامل اصلی که بر مثانه در دوران بارداری تأثیر می‌گذارد، نوسانات هورمونی، به ویژه افزایش هورمون‌هایی مانند پروژسترون است. پروژسترون با شل کردن عضلات صاف، تقویت رشد رگ‌های خونی و جلوگیری از انقباضات رحمی، نقش مهمی در حفظ سلامت بارداری ایفا می‌کند. با این حال، اثرات شل‌کننده عضلانی آن فراتر از رحم گسترش می‌یابد و بر سایر اندام‌ها، از جمله مثانه، تأثیر می‌گذارد.

با افزایش سطح پروژسترون، عضلات مثانه و ساختارهای اطراف آن شل‌تر می‌شوند. اگر چه این فرایند برای جا دادن رحم در حال رشد و جلوگیری از انقباضات زودرس ضروری است، اما می‌تواند منجر به کاهش حجم و ظرفیت مثانه شود. در نتیجه، زنان باردار ممکن است احساس کنند که حتی زمانی که مثانه لزوماً پر نیست، نیاز بیشتری به ادرار کردن دارند.

فشار و جابجایی اجزا شکم در بارداری

با رشد جنین، رحم در حال بزرگ شدن به اندام‌های اطراف فشار وارد می‌کند که بر مثانه تأثیر می‌گذارد. در اوایل سه ماهه اول بارداری، بسیاری از زنان ممکن است متوجه شوند که نیاز بیشتری به ادرار کردن دارند. این فشار می‌تواند منجر به احساس نیاز به مراجعه مکرر به دستشویی، به ویژه در مراحل بعدی بارداری شود. این فشار هم چنین می‌تواند منجر به تخلیه ناقص مثانه شود که به احساس فوریت در دفع ادرار کمک می‌کند.

در مراحل بعدی بارداری، فشار بر مثانه می‌تواند حتی بیشتر شود. جنین در حال رشد فضای بیشتری را در حفره شکم اشغال می‌کند و منجر به احساس پری و فشار بر مثانه می‌شود. این فشار می‌تواند انبساط کامل مثانه را با چالش مواجه کند و در نتیجه ظرفیت ذخیره‌سازی کمتر و دفعات مراجعه به دستشویی بیشتر شود.

تضعیف عضلات کف لگن

ضعیف شدن عضلات کف لگن به دلیل عوامل هورمونی و افزایش فشار می‌تواند در دوران بارداری بر مثانه تأثیر بگذارد. این عضلات نقش حیاتی در حمایت از مثانه و کنترل دفع ادرار دارند. تقویت این عضلات از طریق تمرینات کف لگن (کگل) می‌تواند به کاهش خطر و شدت بی‌اختیاری ادرار در دوران بارداری و بعد از آن کمک کند.

تغییرات مثانه در دوران بارداری

بزرگ شدن رحم در دوران بارداری، می‌تواند به مثانه شما فشار وارد کند. در همین حال، بدن شما شروع به تولید بیشتر هورمون پروژسترون می‌کند که باعث شل شدن عضلات صاف در سراسر بدن شما می‌شود. این تغییرات می‌توانند بر دستگاه ادراری تأثیر بگذارند و باعث ایجاد علائم مختلفی در ارتباط با مثانه شوند:

تکرر ادرار: با بزرگ شدن رحم، می‌تواند به مثانه فشار وارد کند و میزان ادراری که مثانه می‌تواند در خود نگه دارد را کاهش دهد. این بدان معناست که شما احساس نیاز به دفع ادرار بیشتری می‌کنید.
نشت ادرار از مثانه: همین فشار از رحم، کف لگن (عضلاتی که از اندام‌های لگن شما پشتیبانی می‌کنند) را نیز می‌کشد. نتیجه ممکن است نشت ادرار باشد، وضعیتی که به عنوان بی‌اختیاری استرسی شناخته می‌شود. با مثانه پر، ممکن است هنگام خندیدن، سرفه یا عطسه، کمی نشت ادرار داشته باشید.
عفونت‌ها: تغییرات جسمی و هورمونی بارداری می‌تواند خطر عفونت‌های دستگاه ادراری (UTI) و عفونت‌های کلیوی را افزایش دهد. چنین عفونت‌هایی در صورت عدم درمان می‌توانند عوارضی مانند زایمان زودرس ایجاد کنند. برای جلوگیری از این خطر، پزشکان اغلب وجود باکتری در ادرار شما را بررسی می‌کنند. در صورت وجود باکتری، ممکن است حتی اگر هیچ علامتی از عفونت ادراری نداشته باشید، شما را با آنتی‌بیوتیک درمان کنند.
سنگ کلیه: سنگ کلیه در دوران بارداری شایع نیست. دکتر رافی می‌گوید، اما وقتی این سنگ‌ها رخ می‌دهند، معمولاً در سه ماهه دوم یا سوم بارداری ایجاد می‌شوند. با بزرگ شدن رحم، این سنگ‌ها می‌توانند به مجاری ادراری فشار وارد کنند و تخلیه ادرار از کلیه‌ها به مثانه را کند کنند. علاوه بر این، در دوران بارداری کلسیم در ادرار افزایش می‌یابد که می‌تواند خطر تشکیل سنگ را افزایش دهد.

چگونه با مشکلات مثانه در دوران بارداری مقابله کنیم؟

آیا می‌خواهید قبل یا بعد از تولد نوزاد از مشکلات مثانه جلوگیری کنید؟ اول و مهمتر از همه، از مثانه خود مراقبت کنید. کارهایی وجود دارد که می‌توانید برای سالم نگه داشتن مثانه خود انجام دهید:

درست غذا بخورید: از غذاها و نوشیدنی‌های تحریک‌کننده مانند مرکبات، غذاهای تند، کافئین و نوشیدنی‌های گازدار خودداری کنید.
زیاد ادرار را نگه ندارید: اگر چند ساعت به دستشویی نرفته باشید، بیشتر مستعد نشت ادرار هستید.
عاقلانه بنوشید: هیدراته ماندن، به خصوص در دوران بارداری، بسیار مهم است. اما اگر درست قبل از خواب آب زیادی بنوشید، ممکن است در طول شب مجبور شوید چندین بار به دستشویی بروید. سعی کنید بیشتر آب مصرفی خود را در اوایل روز بنوشید و عصرها آن را کاهش دهید.
پاهایتان را بالا قرار دهید: بسیاری از زنان باردار در طول روز متوجه تجمع مایع در پاها و ساق‌های خود می‌شوند. وقتی شب دراز می‌کشید، این مایع می‌تواند به بدن شما منتقل شود و ادرار بیشتری تولید کند. بالا قرار دادن پاها و پوشیدن جوراب‌های فشاری در طول روز می‌تواند به کنترل احتباس مایعات کمک کند و ممکن است به شما کمک کند از رفتن به دستشویی مکرر در شب جلوگیری کنید.
فیزیوتراپی کف لگن: احتمالاً در مورد تمرینات کگل شنیده‌اید که می‌تواند به تقویت کف لگن شما کمک کند. اما کارهای بیشتری می‌توانید برای سالم نگه داشتن کف لگن خود انجام دهید. یک فیزیوتراپیست می‌تواند به شما آموزش دهد که تمریناتی را برای تقویت کف لگن ضعیف انجام دهید. فیزیوتراپیست‌ها هم چنین می‌توانند تکنیک‌های کششی و تنفسی را آموزش دهند که به آماده‌سازی کف لگن برای زایمان کمک می‌کند. کار با یک فیزیوتراپیست کف لگن در طول یا بعد از بارداری بسیار ارزشمند است. برای بهره‌مندی از فیزیوتراپی لازم نیست بی‌اختیاری ادرار داشته باشید.
لباس‌های نخی و گشاد انتخاب کنید. شلوار جین و لگ تنگ و لباس زیر نایلونی یا مصنوعی می‌توانند رطوبت را به دام بیندازند و محیطی را برای رشد باکتری‌ها ایجاد کنند. این باکتری‌ها می‌توانند منجر به عفونت و سایر مشکلات مربوط به سلامت مثانه زنان شوند. برای جلوگیری از این مشکلات، لباس‌های نخی گشاد را انتخاب کنید که به جریان هوا اجازه می‌دهند تا ناحیه اطراف مجرای ادرار خشک بماند.

بیشتر بخوانید: التهاب مثانه (سیستیت) چه تفاوتی با عفونت ادراری دارد؟

چه زمانی به خاطر مشکل مثانه باید به پزشک مراجعه کرد؟

با بزرگ شدن شکم، طبیعی است که بیشتر به دستشویی بروید. با تغییر بدن، برخی از ناراحتی‌های لگن نیز طبیعی است. اما اگر علائمی مانند موارد زیر را تجربه کردید، با پزشک خود مشورت کنید:

با یک متخصص اورولوژی ملاقات کنید زیرا یک متخصص می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری در مورد بیماری‌های اورولوژی ارائه دهد.

نیاز به ادرار کردن که با ادرار کردن از بین نمی‌رود.
خون در ادرار
سوزش هنگام ادرار کردن
ادرار کدر
عدم توانایی در دفع ادرار
درد لگن
تغییرات ناگهانی در عادات دستشویی رفتن (مانند نشت قابل توجه یا احساس نیاز به دفع مداوم ادرار)

بی‌اختیاری ادرار پس از زایمان

پس از رشد و زایمان نوزاد، بدن شما برای بهبودی به زمان نیاز دارد. اگر هنوز مشکلاتی مانند بی‌اختیاری را تجربه می‌کنید، سعی کنید صبور باشید. بهبودی آن کاملاً زمان می‌برد، گاهی شش تا دوازده ماه زمان نیاز دارد.

برخی از زنان فقط پس از زایمان دچار بی‌اختیاری می‌شوند، زیرا زایمان می‌تواند عضلات کف لگن را کشیده و ضعیف کند. فیزیوتراپی کف لگن می‌تواند به تقویت این عضلات کمک کند. اگر در مورد عادات مثانه خود نگرانی دارید، با پزشک خود مشورت کنید.

بیشتر بخوانید: تاثیر بارداری بر کنترل ادرار

ادرار دردناک در دوران بارداری

اگر هنگام ادرار کردن احساس درد یا سوزش دارید، ممکن است عفونت مجاری ادراری (UTI) داشته باشید. عفونت‌های مجاری ادراری (UTI) بر مجاری ادراری شما، از جمله مثانه (سیستیت)، مجرای ادرار (اورتریت) یا کلیه‌ها (عفونت کلیه) تأثیر می‌گذارند.

ادرار دردناک هم چنین می‌تواند به دلیل نوع دیگری از عفونت، مانند برفک یا در نتیجه کم‌آبی بدن باشد. اگر هنگام ادرار کردن یا ترشحات واژن درد دارید، با پزشک عمومی یا مامای خود صحبت کنید.

آیا عفونت‌های ادراری در دوران بارداری شایع هستند؟

بارداری می‌تواند خطر ورود باکتری‌ها به مثانه را افزایش دهد. گاهی اوقات عفونت‌ها هیچ علامتی ایجاد نمی‌کنند، اما ممکن است برای جنین مضر باشند، به همین دلیل است که مراجعه به تمام ویزیت‌های معمول قبل از زایمان مهم است. ماما و یا پزشک متخصص در هر ویزیت از شما آزمایش ادرار می‌گیرد که می‌تواند به تشخیص عفونت‌ها کمک کند.

علائم عفونت مجاری ادراری (UTI)

علائم عفونت ادراری عبارت هستند از:

درد یا سوزش هنگام ادرار (دیسوریا)
نیاز به دفع ادرار بیشتر از حد معمول در طول شب (ناکچوری)
ادراری که کدر، تیره یا با بوی تند است
نیاز به دفع ادرار ناگهانی یا فوری‌تر از حد معمول
نیاز به دفع ادرار بیشتر از حد معمول.

اگر برخی یا هر یک از این علائم را دارید، با پزشک عمومی یا مامای خود صحبت کنید.

بیشتر بخوانید: عفونت های مجاری ادرار و راه‌های درمان آن

درمان عفونت ادراری در بارداری

اگر در دوران بارداری به عفونت ادراری مبتلا شدید، مهم است که در اسرع وقت درمان شوید. حتی عفونت‌های ادراری رایج، مانند سیستیت، نیز باید درمان شوند.

این عفونت باید در اسرع وقت با آنتی‌بیوتیک‌هایی که استفاده از آنها در دوران بارداری بی‌خطر است، درمان شود. درمان می‌تواند از گسترش عفونت به کلیه‌ها جلوگیری کند. عفونت‌های ادراری در صورت عدم درمان می‌توانند باعث زایمان زودرس شوند.

پزشک عمومی یا مامای شما نمونه‌ای از ادرار شما را درخواست می‌کند تا آزمایش شود و مطمئن شود که آنتی‌بیوتیک صحیح به شما داده شده است. لازم است تا درباره داروها و درمان‌های دارویی در دوران بارداری اطلاعات خود را بیشتر کنید.

بیشتر بخوانید: درمان گیاهی عفونت ادراری

علائم عفونت کلیه

اگر فکر می‌کنید عفونت دستگاه ادراری دارید و ممکن است علائم زیر را داشته باشید:

دمای بالا (بالای ۳۷.۵ درجه سانتی گراد) یا احساس گرما و لرز
دمای بسیار پایین (زیر ۳۶ درجه سانتی گراد) احساس سرما
خون در ادرار
درد زیر شکم یا درد در کمر، درست زیر دنده‌ها.

این علائم می‌تواند به معنای گسترش عفونت به کلیه‌ها باشد که می‌تواند جدی باشد. فوراً با پزشک خود تماس بگیرید.

چگونه از عفونت دستگاه ادراری در بارداری جلوگیری کنیم؟

شما می‌توانید با انجام موارد زیر به جلوگیری از عفونت ادراری کمک کنید:

هنگام رفتن به توالت، خود را از جلو به عقب خشک کنید.
ناحیه تناسلی را تمیز و خشک نگه دارید.
نوشیدن مایعات فراوان، به ویژه آب به طوری که در طول روز به طور منظم ادرار کنید و احساس تشنگی نکنید.
شستن پوست اطراف واژن با آب قبل و بعد از رابطه جنسی
ادرار کردن در اسرع وقت پس از رابطه جنسی
عدم استفاده از صابون معطر یا حمام کف
عدم مصرف زیاد غذا یا نوشیدنی‌های شیرین، زیرا ممکن است باکتری‌ها را به رشد تشویق کنند.

تغییرات مثانه پس از زایمان

اثرات بارداری بر مثانه لزوماً با زایمان پایان نمی‌یابد. در حالی که برخی از تغییرات ممکن است به تدریج به حالت قبل از بارداری خود بازگردند، برخی دیگر از تغییرات ممکن است برای مدتی ادامه داشته باشند. عضلات کف لگن می‌توانند در طول زایمان دچار کشیدگی شوند که به طور بالقوه منجر به مشکلات مداوم در کنترل ادرار می‌شود.

در برخی موارد، زنان ممکن است پس از زایمان هم چنان بی‌اختیاری ادرار را تجربه کنند. با این حال، تمرینات مناسب کف لگن، فیزیوتراپی و راهنمایی‌های پزشکی می‌تواند به بازیابی کنترل مثانه و به حداقل رساندن تأثیر این تغییرات کمک کند.

بر هیچ کس پوشیده نیست که بارداری می‌تواند بر مثانه تأثیر بگذارد. در حالی که این اثرات رایج و مورد انتظار هستند، برای مادران باردار ضروری است که این تغییرات را درک کنند تا سلامت خود را در طول بارداری و پس از آن حفظ کنند.

سخن پایانی تیم دکتر پینو

بارداری یک سفر دگرگون‌ کننده است که تغییرات بی‌شماری را در بدن یک زن ایجاد می‌کند. در حالی که قابل توجه‌ترین تغییرات اغلب حول محور بزرگ شدن شکم و رشد کودک متمرکز است، تغییرات دیگری نیز رخ می‌دهد، از جمله تغییراتی که بر مثانه تأثیر می‌گذارند. خودمراقبتی و رعایت نکات ارائه شده در این مقاله می‌تواند کمک شایانی به بانوان باردار بکند.

در صورت مفید بودن این مقاله برای شما لطفا امتیاز دهید.