بیماری کبد چرب در کودکان و نوجوانان

بیماری کبد چرب زمانی اتفاق می‌افتد که تری گلیسیرید، نوع خاصی از چربی، در کبد تجمع یابد. با گذشت زمان، این تجمع چربی می‌تواند منجر به آسیب کبدی شود.

در گذشته، بیماری کبد چرب یک بیماری بزرگسالان در نظر گرفته می‌شد. اما در سال‌های اخیر کودکان و نوجوانان بسیار شایع‌تر شده است. در واقع، اکنون شایع‌ترین علت بیماری کبد در سراسر جهان است.

سبک زندگی ناسالم، عدم تحرک کافی، رژیم غذایی ناسالم و سرشار از فست‌فودها و به حداقل رساندن مصرف سبزی و میوه‌های تازه، آلودگی محیط زیست و استرس و نگرانی‌های فزاینده در زندگی روزمره امروزی همه افراد حتا کودکان و خردسالان را نیز در معرض خطر ابتلا به بیماری کبد چرب قرار داده است. در این مقاله قصد داریم تا هر چه بیشتر شما والدین گرامی را با خطرات بالقوه این بیماری آشنا کنیم و راهکارهای ساده‌ای برای جلوگیری و مدیریت این بیماری ارائه دهیم پس با دکتر پینو همراه باشید تا درباره بیماری کبد چرب در کودکان و نوجوانان بیشتر بدانید.

بیماری کبد چرب چیست؟

کبد شما بزرگترین عضو بدن شما می‌باشد. این عضو به بدن شما در هضم غذا، ذخیره انرژی و دفع سموم کمک می‌کند. بیماری کبد چرب وضعیتی است که در آن چربی در کبد شما تجمع می‌یابد. دو نوع اصلی وجود دارد:

بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD)

بیماری کبد چرب الکلی، که به آن استئاتوهپاتیت الکلی نیز گفته می‌شود

بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) چیست؟

NAFLD نوعی بیماری کبد چرب است که به مصرف زیاد الکل مربوط نمی‌شود. دو نوع وجود دارد:

کبد چرب ساده، که در آن چربی در کبد خود دارید اما التهاب یا آسیب سلول‌های کبدی کم یا بدون التهاب است. کبد چرب ساده معمولاً به اندازه‌ای بد نمی‌شود که باعث آسیب یا عوارض کبدی شود.
استئاتوهپاتیت غیرالکلی (NASH)، که در آن التهاب و آسیب سلول‌های کبدی و هم چنین چربی در کبد خود دارید. التهاب و آسیب سلول‌های کبدی می‌تواند باعث فیبروز یا زخم کبد شود. NASH ممکن است منجر به سیروز یا سرطان کبد شود.

بیماری کبد چرب الکلی چیست؟

بیماری کبد چرب الکلی به دلیل مصرف زیاد الکل ایجاد می‌شود. کبد شما بیشتر الکلی را که می‌نوشید تجزیه می‌کند، بنابراین می‌تواند از بدن شما خارج شود. اما فرآیند تجزیه آن می‌تواند مواد مضری تولید کند. این مواد می‌توانند به سلول‌های کبد آسیب برسانند، التهاب را افزایش دهند و دفاع طبیعی بدن شما را تضعیف کنند. هر چه الکل بیشتری بنوشید، به کبد خود بیشتر آسیب می‌رسانید. بیماری کبد چرب الکلی اولین مرحله از بیماری کبدی مرتبط با الکل است. مراحل بعدی هپاتیت الکلی و سیروز هستند.

این نوع کبد چرب معمولاً در بزرگسالان بالغ دیده می‌شود هر چند که مواردی هم در خصوص نوجوانان و حتی کودکان گزارش شده است.

علل بیماری کبد چرب

خوردن کالری اضافی باعث تجمع چربی در کبد می‌شود. وقتی کبد چربی‌ها را آن طور که باید پردازش و تجزیه نمی‌کند، چربی زیادی تجمع می‌یابد. افرادی که شرایط خاص دیگری مانند چاقی، دیابت یا تری گلیسیرید بالا دارند، مستعد ابتلا به کبد چرب هستند.

سوء مصرف الکل، کاهش سریع وزن و سوء تغذیه نیز ممکن است منجر به کبد چرب شوند. با این حال، برخی از افراد حتی اگر هیچ یک از این شرایط را نداشته باشند، به کبد چرب مبتلا می‌شوند.

عوامل خطر بیماری کبد چرب

بیشتر بیماران کبد چرب، اما نه همه آنها، میانسال و دارای اضافه وزن هستند. عوامل خطری که بیشتر با بیماری کبد چرب مرتبط هستند عبارت هستندند از:

اضافه وزن (شاخص توده بدنی ۲۵ الی ۳۰)
چاقی (شاخص توده بدنی بالای ۳۰)
دیابت
سطح تری گلیسیرید بالا.
سندرم متابولیک و بیماری کبد چرب

بسیاری از محققان اکنون معتقد هستند که سندرم متابولیک – مجموعه‌ای از اختلالات که خطر ابتلا به دیابت، بیماری قلبی و سکته مغزی را افزایش می‌دهد – نقش مهمی در ایجاد کبد چرب دارد.

علائم و نشانه‌های سندرم متابولیک عبارت هستند از:

چاقی، به ویژه در اطراف کمر (چاقی شکمی)
فشار خون بالا
یک یا چند سطح غیرطبیعی کلسترول – سطح بالای تری گلیسیرید، نوعی چربی خون، یا سطح پایین کلسترول لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL)، کلسترول «خوب»

مقاومت در برابر انسولین، هورمونی که به تنظیم میزان قند خون کمک می‌کند.

از این موارد، مقاومت به انسولین ممکن است مهمترین عامل NASH باشد. از آن جایی که این وضعیت می‌تواند برای سال‌ها پایدار بماند و آسیب کمی ایجاد کند، محققان پیشنهاد کرده‌اند که «ضربه دوم» به کبد، مانند عفونت باکتریایی یا ناهنجاری هورمونی، ممکن است منجر به سیروز شود.

چگونگی چرب شدن کبد

مشخص نیست که چگونه کبد چرب می‌شود. چربی ممکن است از سایر قسمت‌های بدن شما بیاید، یا کبد شما ممکن است مقدار بیشتری چربی را از روده شما جذب کند. توضیح احتمالی دیگر این است که کبد توانایی خود را در تغییر چربی به شکلی که قابل حذف باشد از دست می‌دهد. با این حال، خوردن غذاهای چرب به خودی خود باعث ایجاد کبد چرب نمی‌شود.

چه کودکانی در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری کبد چرب هستند؟

کودکان و نوجوانان در صورت داشتن موارد زیر در معرض خطر ابتلا به بیماری کبد چرب هستند:

شاخص توده بدنی (BMI) بالاتر از صدک ۸۵
چاقی مرکزی، تجمع چربی متمرکز در اطراف شکم
مقاومت به انسولین، زمانی که بدن در استفاده از هورمون انسولین برای کنترل قند خون مشکل دارد
پیش دیابت یا دیابت نوع ۲ (که زمانی دیابت بزرگسالان یا غیر وابسته به انسولین نامیده می‌شد)
سطح غیرطبیعی چربی‌های خون، از جمله کلسترول و سایر مواد چربی مانند
سندرم متابولیک، مقاومت به انسولین که با فشار خون بالا، سطح تری گلیسیرید بالا، چاقی و در برخی موارد، دوره‌های قاعدگی نامنظم در دختران مرتبط است
آپنه خواب، اختلال مکرر تنفس طبیعی در طول خواب)
سابقه خانوادگی بیماری کبد چرب
کودکان آسیایی – آمریکایی و اسپانیایی تبار نیز در معرض خطر ابتلا به بیماری کبد چرب هستند.

بیشتر بخوانید: قد و وزن نرمال کودک

علائم و نشانه‌های بیماری کبد چرب در کودکان چیست؟

بیشتر افراد مبتلا به بیماری کبد چرب هیچ علامتی ندارند. گاهی اوقات، کودکان ممکن است در قسمت بالای سمت راست شکم خود درد داشته باشند. این نوع درد شکم معمولاً ناشی از بیماری کبد چرب نیست، اما گاهی اوقات آزمایش‌هایی را که ممکن است بیماری کبد چرب را نشان دهند، ضروری می‌کند. بیماری کبد چرب معمولاً پس از آزمایش‌های معمول آزمایشگاهی که پزشک کودک شما در معاینات درخواست می‌کند، تشخیص داده می‌شود.

چه نوع آزمایش‌هایی می‌تواند بیماری کبد چرب را تشخیص دهد؟

پزشک شما ممکن است آزمایش‌های زیر را که می‌توانند به تشخیص بیماری کبد چرب کمک کنند، تجویز کند:

آزمایش خون
سونوگرافی، تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)، الاستوگرافی رزونانس مغناطیسی (MRE) یا الاستوگرافی گذرای کنترل‌شده با ارتعاش (VCTE) برای بررسی کبد

پزشک کودک شما ممکن است برای تشخیص بیماری کبد چرب، بیوپسی کبد تجویز کند.

درمان کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) و کبد چرب غیرالکلی غیرالکلی (NASH) در کودکان

پزشکان چگونه کبد چرب غیرالکلی را در کودکان درمان می‌کنند؟

پزشکان ممکن است توصیه کنند که کودکان دارای اضافه وزن یا چاقی به تدریج وزن خود را کاهش دهند تا بیماری کبد چرب غیرالکلی یا NAFLD (که به عنوان بیماری کبدی استئاتوز مرتبط با اختلال متابولیک یا MASLD نیز شناخته می‌شود) درمان شود.

کاهش وزن موثرترین راه برای کاهش چربی در کبد است. کاهش وزن هم چنین می‌تواند التهاب و فیبروز – یا اسکار – در کبد ناشی از استئاتوهپاتیت غیرالکلی یا NASH (که به عنوان استئاتوهپاتیت مرتبط با اختلال متابولیک یا MASH نیز شناخته می‌شود) را کاهش دهد.

پزشکان ممکن است پیشنهاد کنند که کودکان خردسال سعی کنند وزن خود را با افزایش قدشان حفظ کنند. مهمترین چیز این است که از افزایش وزن اضافی بیشتر جلوگیری شود.

برای مدیریت وزن و کمک به بهبود NAFLD، می‌توانید به فرزندتان کمک کنید

بهبود عادات غذایی سالم
از نوشیدن نوشیدنی‌هایی که شکر افزوده دارند خودداری شودد
از مصرف فست فودهای سرشار از شکر، نشاسته و چربی خودداری شودد
از نظر فیزیکی فعال‌تر باشند

هم چنین می‌توانید با الگو بودن در تغذیه سالم و فعالیت بدنی به فرزندتان کمک کنید.

هیچ دارویی برای درمان NAFLD در کودکان تأیید نشده است. محققان در حال مطالعه داروهایی هستند که ممکن است این شرایط را بهبود بخشند.

به دلایل ایمنی، قبل از اینکه فرزندتان از مکمل‌های غذایی – مانند مخلوطی از ویتامین‌ها، مواد معدنی، مکمل‌های غذایی و داروهای گیاهی – یا هر گونه دارو یا روش مکمل یا جایگزین NIH استفاده کند، با پزشک فرزندتان صحبت کنید. برخی از داروهای گیاهی NIH در واقع می‌توانند به کبد کودک آسیب برسانند.

پزشکان توصیه می‌کنند کودکانی که اضافه وزن دارند یا چاق هستند، برای درمان NAFLD به تدریج وزن خود را کاهش دهند.

پزشکان چگونه عوارض NASH را درمان می‌کنند؟

اگر NASH منجر به سیروز شود، پزشکان می‌توانند مشکلات سلامتی ناشی از سیروز را با دارو، اقدامات پزشکی جزئی و جراحی درمان کنند. اگر سیروز منجر به نارسایی کبد شود، ممکن است کودک به پیوند کبد نیاز داشته باشد.

والدین و مراقبان چگونه می‌توانند به پیشگیری از NAFLD در کودکان کمک کنند؟

اطمینان از این که کودک رژیم غذایی سالمی دارد، اندازه وعده‌های غذایی را محدود می‌کند و وزن سالم خود را حفظ می‌کند، می‌تواند به پیشگیری از NAFLD کمک کند.

بیماری کبد چرب با تغییرات سبک زندگی بهتر درمان می‌شود: کاهش قندها و چربی‌های فرآوری‌شده در رژیم غذایی و افزایش ورزش روزانه.

اگر بیماری کبد چرب درمان نشود چه اتفاقی می‌افتد؟

با تجمع چربی در کبد به مرور زمان، این می‌تواند منجر به زخم کبد شود. در طول سال‌های متمادی، این در نهایت می‌تواند منجر به نارسایی کبد شود. این شایع‌ترین علت پیوند کبد در بزرگسالان است.

توصیه‌هایی برای والدین کودکان دارای اضافه وزن

کودکان زمانی که انرژی دریافتی آنها از غذا و نوشیدنی بیشتر از انرژی مصرفی آنها از طریق فعالیت باشد، می‌توانند دچار اضافه وزن شوند.

کودکان دارای اضافه وزن بیشتر از بزرگسالان در معرض اضافه وزن هستند. این امر می‌تواند منجر به بیماری‌های طولانی مدت مانند کبد چرب و دیابت نوع ۲ شود.

ایجاد تغییر در رژیم غذایی و سطح فعالیت آنها می‌تواند به آنها در رسیدن به وزن سالم کمک کند.

بررسی کنید که آیا فرزند شما وزن سالمی دارد یا خیر.
تشخیص اضافه وزن کودک می‌تواند دشوار باشد زیرا او هنوز در حال رشد است.
می‌توانید با محاسبه شاخص توده بدنی (BMI) او، این موضوع را بررسی کنید.
نتیجه به صورت صدک (یا درصد) ارائه می‌شود.
شما باید تاریخ تولد، قد، وزن و زمان اندازه‌گیری آنها را بدانید.
محاسبه شاخص توده بدنی (BMI) برای کودکان و نوجوانان

بیشتر بخوانید: رژیم غذایی سالم برای کودکان

نکاتی برای کمک به فرزندتان برای رسیدن به وزن سالم‌تر

کاری کنید که فرزندتان هر روز فعال باشد – فعالیتی را که از آن لذت می‌برد، مانند ورزش، فعالیت‌های زمین بازی یا پیاده‌روی تا مدرسه، پیدا کنید.
هدف خود را بر این بگذارید که یک رژیم غذایی سالم و متعادل شامل میوه و سبزیجات، غذاهای نشاسته‌ای، پروتئین و لبنیات یا جایگزین‌های لبنی برای آنها فراهم کنید.
اهداف واقع‌بینانه تعیین کنید و فرزندتان را در تصمیم‌گیری در مورد تغییراتی که می‌خواهید ایجاد کنید، مشارکت دهید.
هنگامی که به اهداف غذایی و فعالیتی خود می‌رسند، از پاداش‌هایی مانند برچسب یا دست دادن استفاده کنید.
نگرش سالم به غذا خوردن را تشویق کنید – شما می‌توانید با فعال ماندن و خوردن سالم، الگوی خوبی باشید.
به آنها کمک کنید تا به اندازه کافی بخوابند – یک برنامه منظم قبل از خواب را دنبال کنید و صفحه نمایش‌های دیجیتالی مانند تلفن همراه یا تبلت را شب‌ها از اتاق خواب خود حذف کنید.
به آنها وعده‌های غذایی به اندازه بزرگسالان ندهید – از بشقاب کوچکتری برای وعده‌های غذایی خود استفاده کنید و با وعده‌های کوچک شروع کنید.
به آنها نوشیدنی‌های پر از قند یا چربی ندهید – از نوشیدنی‌های گازدار خودداری کنید و برای کودکان بالای ۲ سال، شیر کامل را با شیر کم چرب جایگزین کنید.

بیشتر بخوانید: مضرات مصرف نوشابه و عوارض و تاثیر آن بر سلامت کودک

سوالات متداول در خصوص بیماری کبد چرب در کودکان

آیا کبد چرب در کودکان قابل برگشت است؟

در بیشتر موارد، تغییرات در زندگی روزمره می‌تواند بیماری کبد چرب را معکوس کند. این امر معمولاً شامل تمرکز زیاد بر تغذیه سالم و افزایش سطح فعالیت است. ابتلا یا بروز بیماری پیشرفته کبدی (سیروز) در کودکان و نوجوانان نادر است.

چگونه بیماری کبد چرب را در کودک خود تشخیص دهم؟

آزمایش‌های تصویربرداری مورد استفاده برای تشخیص MASLD عبارت هستند از: سونوگرافی شکم، که اغلب اولین آزمایشی است که در صورت مشکوک بودن به بیماری کبد استفاده می‌شود. تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) یا اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT). این آزمایش‌ها در یافتن چربی اضافی کبد و سیروز بهتر هستند.

شایع‌ترین بیماری کبدی کودکان چیست؟

بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) شایع‌ترین نوع بیماری مزمن کبدی در کودکان و نوجوانان است.

کودکان مبتلا به کبد چرب چه می‌توانند بخورند؟

رژیم غذایی سالم و تغییرات سبک زندگی اغلب می‌تواند کبد چرب را، به ویژه در مراحل اولیه، بهبود بخشد. غذاهایی که برای کبد مفید هستند شامل غذاهای کامل مانند میوه، سبزیجات، غلات کامل، پروتئین بدون چربی و چربی‌های سالم می‌شوند.

چهار علامت هشدار دهنده کبد چرب چیست؟

علائم بیماری کبد چرب غیرالکلی عبارت هستند از:

احساس خستگی شدید
احساس ناخوشی عمومی
درد یا ناراحتی کبد، که در شکم (شکم) زیر سمت راست دنده‌ها احساس می‌شود
زردی پوست و سفیدی چشم

کبد چرب از چه سنی شروع می‌شود؟

کبد چرب می‌تواند از همان دوران جنینی در شرایط نامطلوب متابولیک مادر رخ دهد.

چگونه می‌توانم بفهمم که فرزندم مشکل کبدی دارد؟

کودکان مبتلا به نارسایی حاد کبد ممکن است علائمی شبیه آنفولانزا، از جمله خستگی، حالت تهوع، استفراغ و تب داشته باشند. آنها هم چنین ممکن است علائم و نشانه‌هایی ناشی از نارسایی کبد، مانند موارد زیر را نشان دهند:

درد شکم
یرقان (زردی پوست یا چشم)
خستگی و بیحالی

بهترین نوشیدنی برای کبد چرب چیست؟

نوشیدن آب لیموی تازه ۲ تا ۳ بار در روز به مدت یک ماه یا اضافه کردن لیموی نازک برش خورده به بطری آب برای مصرف روزانه می‌تواند کبد چرب را بهبود بخشد. هم چنین سرکه سیب یکی از بهترین درمان‌ها برای بیماری کبد چرب است.

آیا کبد چرب در کودکان قابل درمان است؟

در حال حاضر، کاهش وزن معمولاً موثرترین راه برای پیشگیری و درمان اکثر موارد بیماری کبد چرب کودکان و استئاتوهپاتیت غیرالکلی است. اگر فرزند شما هنوز در حال رشد است، ممکن است با افزایش قد فرزندتان، بر حفظ وزن سالم تمرکز کنیم.

چگونه کبد کودکان را بررسی کنیم؟

آزمایش خون
آزمایش‌های عملکرد کبد (LFT) بر روی نمونه‌های خون در آزمایشگاه انجام می‌شود. این آزمایش‌ها روشی رایج برای بررسی عملکرد کبد هستند. آن‌ها سطح پروتئین‌ها و آنزیم‌های خاص در کبد و همچنین سطح بیلی‌روبین را آزمایش می‌کنند.

آیا مصرف شیر برای کودک مبتلا به کبد چرب مناسب است؟

شیر برای کبد چرب به دلیل مشخصات تغذیه‌ای‌اش می‌تواند یک انتخاب عالی باشد. این ماده حاوی پروتئین‌های ضروری، ویتامین‌ها، مواد معدنی و چربی‌های سالم است که به عملکرد و ترمیم کبد کمک می‌کنند، که می‌تواند به ویژه در مواجهه با کبد چرب درجه ۱ مفید باشد.

آیا کودکان می‌توانند از آسیب کبدی بهبود یابند؟

نارسایی کبد زمانی اتفاق می‌افتد که کبد آنقدر بیمار و آسیب‌ دیده شود که عملکرد آن، یا تا حدی یا کاملاً متوقف شود. اگر چه این نادر است، اما نارسایی کبد حتی در کودکان نیز می‌تواند رخ دهد. بسیاری از آن‌ها به خوبی بهبود می‌یابند، اما برخی دیگر به شدت بیمار می‌شوند و برخی ممکن است برای زنده ماندن به پیوند کبد نیاز داشته باشند.

سخن پایانی تیم پینو بیبی

بیماری کبد چرب در کودکان یا چربی اضافی در کبد، شایع‌ترین بیماری کبدی کودکان در ایالات متحده است. برخی از کودکان نوع شدیدتری از کبد چرب به نام استئاتوهپاتیت غیرالکلی (NASH) دارند. در کودکان مبتلا به NASH، کبد نه تنها چربی اضافی دارد، بلکه ملتهب نیز می‌شود. بیماران NASH کودکان در معرض خطر بالای ایجاد بافت اسکار در کبد خود هستند که خطر ابتلا به سیروز (زخم شدید کبد) و حتی سرطان کبد (کارسینوم هپاتوسلولار) را با افزایش سن افزایش می‌دهد.

فعال ماندن، داشتن رژیم غذایی سالم و حفظ وزن سالم برای آنها بهترین راه‌ها برای جلوگیری از آسیب جدی کبدی در درازمدت برای فرزند شما هستند. بدون تغییر در سبک زندگی، کودکان در نهایت می‌توانند به یک بیماری جدی‌تر به نام استئاتوهپاتیت غیرمرتبط با الکل (NASH) مبتلا شوند. این اتفاق زمانی می‌افتد که التهاب باعث ایجاد زخم در بافت‌های کبد می‌شود. در نهایت، NASH هم چنین می‌تواند به سیروز یا زخم دائمی و برگشت‌ناپذیر کبد تبدیل شود. بافت اسکار مانع از عملکرد صحیح کبد می‌شود و بدون درمان یا پیوند کبد می‌تواند منجر به مرگ شود. اما با داشتن برنامه درمانی مناسب، فرزند شما می‌تواند از این عوارض جلوگیری کند و سالم بماند.

در صورت مفید بودن این مقاله برای شما لطفا امتیاز دهید.